کشف ستارگان سیاره خوار

کشف احتمالی ستاره سیاره‌خوار

کشف احتمالی ستاره سیاره‌خوار

برخی از ما دربارۀ پدیدۀ فرزندخواری در بعضی از جانوران مطالبی شنیده‌ایم؛ ولی گویا این پدیده فقط در میان جانوران زمینی شیوع ندارد، بلکه در میان ستارگان هم دیده می‌شود. اخیراً برخی از منجمان ایالات متحده ستارۀ آر زد حوت (RZ Piscium) را برررسی کرده‌اند و شواهدی مبنی بر ضعیف شدن نور این ستاره یافته‌اند. این اتفاق عجیب و پیش‌بینی نشده بود. دانشمندان حدس می‌زنند که علت این پدیده ابری از گاز و غبار به دور این ستاره است. عجیب‌تر آنکه این گاز و غبار از تخریب سیاره‌های ستارۀ مادر به جای مانده‌اند، گویی حباب‌هایی از آن‌ها به درون ستاره می‌ریزند و نور ستاره را تا حدود زیادی سد می‌کنند.

آر زد حوت ستاره‌ای است در صورت فلکی حوت که حدود ۵۵۰ سال نوری از ما فاصله دارد. نور نامنظم این ستاره حدود دو روز طول می‌کشد تا ۱۰ درصد کاهش یابد. این‌ امر سبب می‌شود که این ستاره، مانند خورشید ما که با سیارات و کمربندی از سیارک‌ها و گاز و غبار محاصره شده است، امواج مادون قرمز بیشتری تولید کند. امواج مادون قرمز این سیاره حدود ۸ درصد کل تابش نور ستاره و حاکی از انبوهی از گاز و غبار به دور این ستاره است.

کشف ستارگان سیاره خوار

این پژوهش و دیگر پژوهش‌ها باعث شده است که جمعی از دانشمندان ستارۀ آر زد حوت را ستارۀ جوان خورشیدمانندی بدانند. ستاره‌ای که در میان کمربندی از سیارک‌ها قرار دارد و سنگ‌ها در آن پس از برخورد با یکدیگر به گرد و غبار تبدیل می‌شوند؛ اما شواهد چندان واضح نیست. گروهی دیگر از منجمان بر این باورند که این ستاره بسیار پیر‌تر از خورشید ماست و در مرحلۀ تبدیل شدن به غول سرخ است. آن‌ها معتقدند که این صفحۀ گاز و غبار نیز به‌تدریج طی میلیون‌ها سال از میان خواهد رفت. به نظر می‌رسد، این دانشمندان برای طول موج مادون قرمز باید به دنبال عامل دیگری باشند. زیرا طبق شواهد ستاره‌های کهنسال در حال بزرگ شدن و نزدیک شدن به سیاراتشان هستند که این امر موجب تخریب آن‌ها می‌شود و غبار موردنظر را ایجاد می‌کند. نکتۀ جالب توجه آنکه شواهد هر دو گروه به یک میزان قوی و ابهاماتشان تقریباً در یک سطح است. بنابراین، ستارۀ آر زد حوت می‌تواند هر دو فرضیه را در بر گیرد. پژوهش‌ها برای راستی‌آزمایی این فرضیات همچنان ادامه دارد.

 

تلاش برای کشف منشا پادماده‌ای که به زمین می‌رسد ادامه دارد

تلاش برای کشف منشا پادماده‌ای که به زمین می‌رسد ادامه دارد

تلاش برای کشف منشا پادماده‌ای که به زمین می‌رسد ادامه دارد

دانشمندان کشف کردند که بعید به‌نظر می‌رسد تپ‌اختر‌ها، ستاره‌های نوترونی که به طرز فوق العاده‌ای سریع چرخش می‌کنند، منبع پادماده‌ای باشند که به زمین می‌رسد.

این یافته‌ها که در مجله ساینس (Science) منتشر شده است، حاصل تلاش دانشمندان در رصدخانه پرتوی گامای هاوک (HAWC) در مکزیک است. آن‌ها برای اولین بار نمای زاویه بازی را از پرتوهای گامایی ثبت کردند که از دو ستاره‌ای که به سرعت می‌چرخیدند منتشر می‌شدند.

مسئله به ذراتی به نام پوزیترون مربوط است. این‌ها پادذره الکترون‌ها هستند که ما در سال ۱۳۸۷ /۲۰۰۸ به طرز غیر عادی تعداد زیادی از آن‌ها را در نتیجه پرتوهای کیهانی در مدار زمین مشاهده کردیم.

برای منبع این ذرات دو نظریه وجود دارد: تپ‌اختر‌ها و ماده تاریک.

تپ‌اخترهای خاصی که گمان می‌شود منشا پاد ماده باشند، جمینگا (Geminga) و PSR B0656+14 نامیده می‌شوند که ۱۰۰۰ سال نوری از ما فاصله دارند.

بااین حال، با بررسی این ستاره‌ها، دانشمندان متوجه شدند که اگر آن‌ها منشا پوزیترون‌ها باشند، این ذرات بیش از حد انرژی از دست می‌دهند، بنابراین به نظر می‌رسد که این ایده را می‌توان رد کرد.

جوردن گودمن ( Jordan Goodman)، استادفیزیک در دانشگاه مریلند و سرپرست پژوهش در بیانیه‌ای گفت: «اندازه‌گیری‌های جدیدجالب است، زیرا به شدت بر ضد این نظریه است که این پوزیترون‌ها از دو تپ‌اختر نزدیک به زمین می‌آیند.»

آشکار ساز  HAWC در نوع خود عالی است و در ارتفاع ۴۱۰۰ متری، در لبه آتشفشان سیرا نگرا (Sierra Negra) قرار گرفته است. این آشکارساز شامل ۳۰۰ مخزن بزرگ آب است که برای ردیابی بهمنی از ذرات که از جو می‌آیند، استفاده می‌شود.

در این مورد، پرتوهای گامای ناشی از تپ‌اخترها ، به ذرات داخل جو برخورد می‌کنند و بهمنی از ذرات را بوجود می‌آورند که با ایجاد نورهای آبی رنگ در مخزن‌ها می‌توانند مشاهده و اندازه‌گیری شوند.

با اندازه‌گیری انرژی این ذرات، پژوهشگران می‌توانند تعداد پوزیترون‌هایی که به تپ‌اخترها مربوط هستند را مشخص کنند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که ذرات آن‌قدر با سرعت از تپ‌اخترها دور نمی‌شوند که پوزیترون‌هایی را که به زمین می‌رسند توجیه کند.

گودمن در ادامه گفت:«اندازه‌گیری‌های ما جواب مسئله را به نفع ماده تاریک تعیین نمی‌کند، اما هر نظریه جدیدی که بخواهد با استفاده از تپ‌اختر‌ها مقدار پوزیترون اضافه را توضیح دهد، باید بتواند آنچه را که ما یافته‌ایم توجیه کند.»

 

تیم المپیاد نجوم ایران در جایگاه سوم جهان ایستاد

تیم المپیاد نجوم ایران در جایگاه سوم جهان ایستاد

تیم المپیاد نجوم ایران در جایگاه سوم جهان ایستاد

تیم نجوم و اختر فیزیک جمهوری اسلامی ایران با کسب پنج مدال موفق به تصاحب جایگاه سوم جهان در المپیاد جهانی نجوم ۲۰۱۷ تایلند شدند.

به گزارش دیده بان علم ایران، دانش‌پژوهان تیم المپیاد نجوم ایران در یازدهمین المپیاد جهانی نجوم و اخترفیزیک با کسب یک مدال طلا، سه مدال نقره و یک مدال برنز بعد از تایلند و آمریکا به مقام سوم جهان دست یافتند.

در این مسابقات که از ۲۱ تا ۳۰ آبان ماه با حضور ۴۵ کشور جهان در تایلند برگزار شد، شایان عزیزی به مدال طلا، امیرحسین ستوده فر، زهرا فرهمند و پریماه صفریان به مدال نقره و سینا بلوکی به مدال برنز دست یافتند.

 

اعضای تیم و سرپرستان تیم نجوم ایران، روز پنجشنبه دوم آذرماه امسال ساعت ۱۹:۳۵ از طریق فرودگاه امام خمینی تهران وارد کشور می‌شوند.

 

آسمان در این هفته، ۳۰ آبان تا ۶ آذر

آسمان در این هفته، 30 آبان تا 6 آذر

آسمان در این هفته، 30 آبان تا 6 آذر

شما را هر هفته به مهمانی آسمان دعوت کرده‌ایم…

با ما همراه باشید

با آمدن ماه آذر هوا سردتر و شرایط منجمان برای رصد سخت‌تر می‌شود. زیرا برای فرار از آلودگی نوری شهرها باید به سمت کویرها روانه شوند تا زیبایی آسمانی تاریک را که با ستاره‌ها مزین شده‌ است بیابند.

در این هفته عطارد و زحل را می‌توانید کمی پس از غروب خورشید در آسمان غربی نظاره‌گر باشید اما سه سیاره مریخ، مشتری و زهره به ترتیب و قبل از طلوع خورشید از سمت شرق طلوع می‌کنند و پس از بالا آمدن خورشید در درخشش آن گم می‌شوند.

در هفته پیش رو شاهد بارش شهابی آلفا-تکشاخی هستیم که تا چهارم آذر ادامه دارد ولی زمان اوج این بارش در آخرین شب ماه آبان است. تعداد شهاب‌های آن در یک ساعت (آهنگ ساعتی سرسویی یا ZHR) حدود پنج است و طبق برخی پیش‌بینی‌ها ممکن است به ۴۰۰ هم برسد.

عطارد، نزدیکترین سیاره به خورشید، ۳ آذر به بیشترین کشیدگی شرقی خود می‌رسد.در این حالت از دید ناظر زمینی بیشترین فاصله را از خورشید گرفته است که این فاصله ۲۲ درجه است. این زمان بسیار مناسبی برای رصد این سیاره گریزپاست.

 

بارش شهابی اسدی در شامگاه ۲۶ آبان به اوج می‌رسد

بارش شهابی اسدی در شامگاه 26 آبان به اوج می‌رسد

بارش شهابی اسدی در شامگاه 26 آبان به اوج می‌رسد

بارش‌های شهابی که در نتیجه عبور سیاره زمین از نزدیکی ذرات برجای مانده از سیارک‌ها یا دنباله‌دارها به‌وجود می‌آیند، از جذاب‌ترین و پرطرفدارترین پدیده‌های نجومی به شمار می‌آیند.

پدیده‌هایی که برای آماتور‌ها و حرفه‌ای‌ها و حتی عموم افرادی که نجوم را به صورت جدی دنبال نمی‌کنند، جذابیت خاص خود را دارند.

بارش شهابی اسدی ۱۳۹۶، برخلاف آنچه پارسال شاهد آن بودیم، به احتمال زیاد بارش پر فروغی خواهد بود. هرچند پیش‌‎بینی می‌شود که آهنگ ساعتی سرسویی ZHR این بارش تقریبا ۲۰ خواهد بود؛ اما وضعیت مناسب ماه باعث می‌‌شود در آسمان‌های تاریک بتوانیم بارش پرفروغی را شاهد باشیم. (ZHR بیشترین تعداد شهاب‌هایی است که در ساعات اوج بارش در شرایط ایده‌آل می توانید ببنید، در صورتی که کانون بارش در سرسو باشد)

بارش‌های شهابی را بر اساس کانون بارش نام‌گذاری می‌کنند، مثلا در مورد بارش شهابی اسدی، به سبب اینکه از دید ناظران زمینی به‌نظر می‌رسد امتداد شهاب‌ها به نقطه‌ای در صورت فلکی اسد می‌رسد، بارش شهابی اسدی نامیده می‌شود.

ماه در شامگاه ۲۶ آبان اندکی پس از غروب خورشید، غروب خواهد کرد و با غروب ماه در صورتی که از آلودگی نوری شهرها دور باشیم، امکان مشاهده شهاب‌های زیبای اسدی را خواهیم داشت؛ شهاب‌هایی که منشا ایجاد آن‌ها ذرات برجای مانده از دنباله‌دار تمپل-تاتل است. این دنباله‌دار هر ۳۳ سال یک‌بار از نزدیکی خورشید عبور می‌کند. ذرات برجای مانده عمدتا به اندازه نوک یک سوزن کوچک هستند و با عبور زمین از نزدیکی آن‌ها در دام گرانش زمین می‌افتند و در اثر اصطکاک با جو زمین می‌سوزند و از خود نور تولید می‌کنند. این نور تولید شده را شهاب می‌نامیم. اگر ذرات به اندازه کافی بزرگ باشند که پس از اصطکاک با جو قطعه‌ای از آن‌ها باقی بماند و روی زمین سقوط کند، به آن ذرات سقوط کرده شهاب‌سنگ می‌گوییم. دانشمندان معتقدند ذرات تولید کننده بارش شهابی اسدی به حدی کوچک هستند که از هیچکدام از آن‌ها شهاب‌سنگی برجای نمی‌ماند.

در صورتی که با مقدمات نجوم رصدی آشنا باشید می‌توانید فرم ثبت بارش‌های شهابی را از وبگاه انجمن بین‌المللی شهاب‌ها (IMO) دانلود کنید و با پرکردن این فرم در شب‌های اوج بارش به‌گونه‌ای در یک فعالیت علوم شهروندی شرکت کنید.

چنین فعالیت‌هایی علاوه بر ارتقا مهارت‌های رصد شما، به انجام پروژه‌های علمی انجام شده در موسسات معتبر کمک خواهد کرد.

بهترین زمان رصد بارش اسدی امسال، ساعات پس از نیمه شب ۲۶ آبان تا صبحگاه ۲۷ آبان است. سعی کنید تا آنجا که ممکن است از الودگی نوری شهر‌ها دور شوید و به مکان‌های هرچه تاریک‌تر بروید.

 

بارش شهابی اسدی در شامگاه ۲۶ آبان به اوج می‌رسد

بارش شهابی اسدی در شامگاه 26 آبان به اوج می‌رسد

بارش شهابی اسدی در شامگاه 26 آبان به اوج می‌رسد

بارش‌های شهابی که در نتیجه عبور سیاره زمین از نزدیکی ذرات برجای مانده از سیارک‌ها یا دنباله‌دارها به‌وجود می‌آیند، از جذاب‌ترین و پرطرفدارترین پدیده‌های نجومی به شمار می‌آیند.

پدیده‌هایی که برای آماتور‌ها و حرفه‌ای‌ها و حتی عموم افرادی که نجوم را به صورت جدی دنبال نمی‌کنند، جذابیت خاص خود را دارند.

بارش شهابی اسدی ۱۳۹۶، برخلاف آنچه پارسال شاهد آن بودیم، به احتمال زیاد بارش پر فروغی خواهد بود. هرچند پیش‌‎بینی می‌شود که آهنگ ساعتی سرسویی ZHR این بارش تقریبا ۲۰ خواهد بود؛ اما وضعیت مناسب ماه باعث می‌‌شود در آسمان‌های تاریک بتوانیم بارش پرفروغی را شاهد باشیم. (ZHR بیشترین تعداد شهاب‌هایی است که در ساعات اوج بارش در شرایط ایده‌آل می توانید ببنید، در صورتی که کانون بارش در سرسو باشد)

بارش‌های شهابی را بر اساس کانون بارش نام‌گذاری می‌کنند، مثلا در مورد بارش شهابی اسدی، به سبب اینکه از دید ناظران زمینی به‌نظر می‌رسد امتداد شهاب‌ها به نقطه‌ای در صورت فلکی اسد می‌رسد، بارش شهابی اسدی نامیده می‌شود.

ماه در شامگاه ۲۶ آبان اندکی پس از غروب خورشید، غروب خواهد کرد و با غروب ماه در صورتی که از آلودگی نوری شهرها دور باشیم، امکان مشاهده شهاب‌های زیبای اسدی را خواهیم داشت؛ شهاب‌هایی که منشا ایجاد آن‌ها ذرات برجای مانده از دنباله‌دار تمپل-تاتل است. این دنباله‌دار هر ۳۳ سال یک‌بار از نزدیکی خورشید عبور می‌کند. ذرات برجای مانده عمدتا به اندازه نوک یک سوزن کوچک هستند و با عبور زمین از نزدیکی آن‌ها در دام گرانش زمین می‌افتند و در اثر اصطکاک با جو زمین می‌سوزند و از خود نور تولید می‌کنند. این نور تولید شده را شهاب می‌نامیم. اگر ذرات به اندازه کافی بزرگ باشند که پس از اصطکاک با جو قطعه‌ای از آن‌ها باقی بماند و روی زمین سقوط کند، به آن ذرات سقوط کرده شهاب‌سنگ می‌گوییم. دانشمندان معتقدند ذرات تولید کننده بارش شهابی اسدی به حدی کوچک هستند که از هیچکدام از آن‌ها شهاب‌سنگی برجای نمی‌ماند.

در صورتی که با مقدمات نجوم رصدی آشنا باشید می‌توانید فرم ثبت بارش‌های شهابی را از وبگاه انجمن بین‌المللی شهاب‌ها (IMO) دانلود کنید و با پرکردن این فرم در شب‌های اوج بارش به‌گونه‌ای در یک فعالیت علوم شهروندی شرکت کنید.

چنین فعالیت‌هایی علاوه بر ارتقا مهارت‌های رصد شما، به انجام پروژه‌های علمی انجام شده در موسسات معتبر کمک خواهد کرد.

بهترین زمان رصد بارش اسدی امسال، ساعات پس از نیمه شب ۲۶ آبان تا صبحگاه ۲۷ آبان است. سعی کنید تا آنجا که ممکن است از الودگی نوری شهر‌ها دور شوید و به مکان‌های هرچه تاریک‌تر بروید.

 

کشف قدیمی‌ترین کهکشان مارپیچی مشاهده شده تاکنون

کشف قدیمی‌ترین کهکشان مارپیچی مشاهده شده تاکنون

کشف قدیمی‌ترین کهکشان مارپیچی مشاهده شده تاکنون

گروهی بین‌المللی از ستاره‌شناسان قدیمی‌ترین کهکشان مارپیچی را که تاکنون کشف شده است، مشاهده کردند. این کهکشان زمانی شکل گرفته است که ۲٫۶ میلیارد سال از عمر جهان می‌گذشته، حدود یک پنجم سن الان آن.

این شئ که با نام A1689B11 شناخته می‌شود یافته‌ای قابل توجه است. باتوجه به توضیحات گروه در این پژوهش که در آستروفیزیکال جورنال (Astrophysical Journal) منتشر خواهد شد، این دومین کهکشان مارپیچی مشاهده شده‌ای است که بیش از ۱۰ میلیارد سال نوری از زمین فاصله دارد. این مشاهدات اولین قدم در درک چگونگی تشکیل کهکشان‌های مارپیچی، مانند کهکشان راه شیری، و مهم‌تر از همه شکل اولیه آن‌هاست.

سرنویسنده دکتر تیانتیان یوان (Dr Tiantian Yuan) از دانشگاه فناوری سوینبرن در استرالیا، در بیانیه‌ای گفت: «این کهکشان ۲۰ برابر سریع‌تر از کهکشان‌های امروزه، ستاره‌ تشکیل می‌دهد، با همان سرعت کهکشان‌های جوان با جرم مشابه در کیهان اولیه. با این حال، برخلاف دیگر کهکشان‌های هم‌دوره خود، A1689B11 دیسکی بسیار سرد و باریک دارد، و به آرامی و با مقدار تلاطمی که به‌طرز عجیبی کم است، می‌چرخد. این نوع کهکشان‌ مارپیچی هرگز در این دوره ابتدایی از جهان، دیده نشده بود.

این اعتقاد وجود دارد که کهکشان‌ها بر اثر گرانش ماده تاریک تشکیل شدند. در چند میلیون سال اولیه بعد از مهبانگ، گاز هیدروژن در کهکشان‌ها جریان پیدا کرد و با فروریختن و فشرده شدن این گاز تحت تاثیر گرانش، ستاره‌ها و در نهایت سیاه‌چاله‌های اَبَرپرجرم تشکیل شد. طی میلیاردها سال، این پیش‌کهکشان‌ها به کهکشان‌های مارپیچی تبدیل شدند اگرچه سلسله رویدادهای مربوط به شکل‌گیری آن‌ها هنوز به طور دقیق مشخص نیست.

به گفته دکتر یوان «کهکشان‌های مارپیچی در کیهان اولیه بسیار نادرند و این کشف درهای جدیدی را برای بررسی چگونگی تحول کهکشان‌ها از قرص‌های متلاطم و آشفته به قرص‌های آرام و باریکی مثل کهکشان راه شیری ما باز می‌کند.»

این مشاهدات به‌وسیله عدسی‌های گرانشی ممکن شد. اشیای پرجرم و در این مورد خوشه‌های کهکشانی، می‌توانند فضا-زمان را طوری خمیده کنند که منبعی از نور که پشت آن‌ها واقع است بزرگ دیده شود گویی که از عدسی عبور کرده است. نور A1689B11 دستخوش چنین فرایندی شده است و بنابراین گروه توانست آن را ببیند.

دکتر یوان اضافه کرد: «این تکنیک به ما اجازه می‌دهد تا کهکشان‌های قدیمی را با وضوح بالا و با جزئیاتی بی‌نظیر بررسی کنیم. ما قادریم تا به ۱۱ میلیارد سال قبل نگاه کنیم و مستقیما شاهد تشکیل اولین بازوهای مارپیچی یک کهکشان باشیم.»

احتمالا کهکشان‌های بیشتری مانند A1689B11 وجود دارند و ما به‌زودی می‌توانیم آن‌ها را پیدا کنیم. وقتی اطلاعات تلسکوپ‌های فضایی مانند جیمز وب در چند سال آینده در اختیار ما قرار بگیرد، تعداد بیشتری از این اجرام را با جزئیات بهتری خواهیم دید.

 

نامگذاری سیارکی به نام دکتر نادر حقیقی‌پور

نامگذاری سیارکی به نام دکتر نادر حقیقی‌پور

نامگذاری سیارکی به نام دکتر نادر حقیقی‌پور

اتحادیه بین‌المللی نجوم، سیارک ۱۰۶۸۸ را به پاس تلاش‌های علمی دکتر نادر حقیقی‌پور، به نام  (۱۰۶۸۸) Haghighipourنامگذاری کرد.
به گزارش مجله نجوم، دکتر حقیقی‌پور استاد دانشگاه هاوایی و رئیس بخش علوم سیاره‌ای و اخترزیست‌شناسی اتحادیه بین‌المللی نجوم است که در زمینه سیاره‌های فراخورشیدی مطالعه می‌کند.
سیارک حقیقی‌پور را Schelte J. Bus. در نهم اسفند ۱۳۵۹ در رصدخانه سایدینگ اسپرینگ کشف کرده است. این سیارک در کمربند اصلی سیارک‌ها در حد فاصل مدار دو سیاره مریخ و مشتری قرار دارد و هر ۵٫۵۸ سال یک بار به دور خورشید می‌گردد.
نویسنده: کاظم کوکرم/ مجله نجوم

توجه:

بازنشر مطالبی که گروه تحریریه فضای مجازی ماهنامه نجوم دروبگاه، کانال تلگرام، اینستاگرام و … تولید می‌کنند، در دیگر رسانه‌های مکتوب و مجازی، به شرط ذکر منبع و نام نویسنده یا مترجم بلامانع است.در غیر این صورت بدیهی است حق پیگیری قانونی، مطابق با قانون حمایت از مؤلفین وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای ماهنامه نجوم محفوظ خواهد بود.

 

سیارک یا دنباله‌داری بیگانه در حال عبور از منظومه شمسی رصد شد

سیارک یا دنباله‌داری بیگانه در حال عبور از منظومه شمسی رصد شد

سیارک یا دنباله‌داری بیگانه در حال عبور از منظومه شمسی رصد شد

جرم فضایی کوچکی با سرعت بسیار زیاد از قسمت‌های داخلی منظومۀ شمسی در حال عبور است که محققان می‌گویند از فضای میان ‌ستاره‌ای آمده باشد.

به گزارش مجله نجوم به نقل از وبگاه ناسا، این سیارک یا دنباله‌دار کوچک که فعلاً  آ/۲۰۱۷ یو۱ (A/2017 U1) نامگذاری شده است فقط ۴۰۰ متر قطر دارد و روز ۲۷ مهرماه با تلسکوپ پن‌استارز، که در هاوایی مستقر است، کشف شد. جرم کشف‌ شده سرعت بسیار زیادی دارد؛ به همین دلیل اخترشناسان می‌گویند جرمی بیگانه است که از خارج منظومۀ شمسی و از فضایی میان ‌ستاره‌ای آمده است. شکل مدار و سرعت این جرم به‌گونه‌ای است که احتمال ندارد متعلق به منظومۀ شمسی باشد. به دلیل سرعت زیاد، این جرم پس از عبور از کنار خورشید، دوباره از منظومۀ شمسی خارج خواهد شد و به مسیر خود در فضای میان ستاره‌ای ادامه خواهد داد. اخترشناسان در تلاش هستند که با رصدهای دقیق‌تر اطلاعات بیشتری دربارۀ منشأ و ترکیبات این جرم فضایی پیدا کنند. اگر این جرم واقعاً از فرای منظومۀ شمسی آمده باشد، نخستین جرم میان‌ ستاره‌ای است که اخترشناسان آن را شناسایی و رصد کرده‌اند. مسیر این جرم فضایی نشان می‌دهد که از سمت صورت فلکی شلیاق آمده و با سرعت بیش از ۲۵ کیلومتر بر ثانیه نیز در فضای میان ‌ستاره‌ای در حال حرکت بوده است.

جرم آ/۲۰۱۷ یو۱ به‌صورت عمود بر صفحۀ دایره‌البروج وارد منظومۀ شمسی شده و به همین دلیل از کنار هیچ‌کدام از سیارات عبور نکرده است. با عبور از کنار خورشید مسیر این جرم منحرف و به صفحۀ منظومۀ شمسی نزدیک شده است. این سیارک یا دنباله‌دار در مسیر خروج از منظومۀ شمسی، در ۲۷ مهرماه، از فاصلۀ ۲۴ میلیون کیلومتری زمین عبور کرد.

کشف این جرم فضایی اهمیت پایش مداوم آسمان را نشان می‌دهد. تلسکوپ پن‌استارز هر شب برای پیدا کردن اجرام نزدیک به زمین از آسمان عکس‌برداری می‌کند و تا کنون دنباله‌دارها و سیارک‌های بسیاری کشف کرده است. اکنون این تلسکوپ موفق شده است عبور نخستین جرم میان‌ ستاره‌ای از منظومۀ شمسی را شکار کند.

 

فضاپیمای داون برای همیشه به‌دور سرس خواهد چرخید

فضاپیمای داون برای همیشه به‌دور سرس خواهد چرخید

فضاپیمای داون برای همیشه به‌دور سرس خواهد چرخید

ناسا مجوز دومین تمدید ماموریت فضاپیمای داون (Dawn به معنی سپیده‌دم) را که تاکنون به کاوش سیارک وستا (Vesta) پرداخته و در دو سال گذشته به‌دور سیاره کوتوله سِرِس (Ceres) گردش می‌کرده است، صادر کرد. این فضاپیما تا زمانی که سوختش به پایان برسد به گردش خود به‌دور سرس ادامه می‌دهد.

درحال حاضر گروه به‌دنبال انتقال فضاپیما به مدار جدیدش است. این مدار داون را تا ارتفاع ۲۰۰ کیلومتری سرس پایین می‌آورد که تقریبا دو برابر نزدیک‌تر از کمترین فاصله‌ای است که تاکنون این کاوشگر از سیاره کوتوله سرس گرفته؛ رکورد قبلی داون ۳۸۵ کیلومتر بوده است.

این پرواز به داون اجازه می‌دهد تا نگاه بهتری به سطح سیاره کوتوله بیندازد، عکس‌هایی در نور مرئی بگیرد و با استفاده از ابزار فروسرخ مواد معدنی‌اش را بررسی کند. این فضاپیما همچنین با استفاده از طیف‌سنج نوترونی و پرتو گامایش اطلاعات بیشتری جمع‌آوری خواهد کرد، که به پژوهشگران اجازه می‌دهد بفهمند لایه بالایی سرس از چه چیزی ساخته شده است و چه‌قدر یخ در آن وجود دارد.

فروردین ۱۳۹۷/آوریل ۲۰۱۸ برای سرس تاریخ مهمی‌ خواهد بود، زمانی که سیاره کوتوله به نزدیکترین فاصله‌اش از خورشید می‌رسد. دانشمندان انتظار دارند که با نزدیک شدن به خورشید، یخ بیشتری از سطحش ذوب شود و بخار آب، جو موقتی و بسیار ضعیفی در اطراف سرس ایجاد کند. تلسکوپ فضایی اروپایی هرشل، چنین پدیده‌ای را قبل از رسیدن داون به سرس ثبت کرده بود.

گروه انتظار دارد داون تا تابستان ۱۳۹۷/نیمه دوم ۲۰۱۸ به انجام وظایفش ادامه دهد. این فضاپیما تا پیش از قرار گرفتن در مدار نهایی‌اش، تا حد امکان اطلاعات علمی جمع‌آوری خواهد کرد. برعکس رُزتا یا کاسینی، این ماموریت با انفجار به پایان نمی‌رسد. هدف دانشمندان حفاظت سرس از آلودگی زمینی است. داون پس از قطع ارتباطش با زمین، به ماهواره دائمی سیاره کوتوله تبدیل خواهد شد.

ماموریت داون اولین ماموریت فضایی شامل گردش کاوشگری به‌دور دو جرم مختلف منظومه شمسی است. این فضاپیما سیارک وستا را به مدت ۱۴ ماه بین سال‌های ۱۳۹۰ و ۱۳۹۱ / ۲۰۱۱ و ۲۰۱۲ کاوش و سپس به سمت سرس نقل مکان کرد که اسفند ۱۳۹۳/ مارس ۲۰۱۵ به آن رسید.

فضاپیمای داون به اخترشناسان کمک کرده است که برخی از اسرار سرس را کشف کنند، از جمله نقطه درخشانی روی آن که رسوب نمکی ناشی از نوعی فوران از سطح سرس‌ ‌است که احتمالا با برخورد جسمی به این سیاره کوتوله مرتبط بوده است.