وقوع یک ماه گرفتگی کامل تا یک هفته آینده

وقوع یک ماه گرفتگی کامل تا یک هفته آینده؛ زمین قمر خود را سرخپوش خواهد کرد!

وقوع یک ماه گرفتگی کامل تا یک هفته آینده؛ زمین قمر خود را سرخپوش خواهد کرد!

تا یک هفته آینده ساکنان نیمکره شرقی دنیا شاهد وقوع طولانی ترین خسوف قرن خواهند بود؛ اما در جریان این ماه گرفتگی کامل ، رنگ قمر زمین به سیاهی نخواهد گرایید.

در شامگاه جمعه پنجم مرداد تا سحرگاه شنبه ششم مرداد، زمین با قرار گرفتن مابین خورشید و ماه، سایه خود را بر این قمر ۴٫۵ میلیون ساله خواهد افکند تا طولانی ترین ماه گرفتگی قرن بیست و یکم را رقم بزند. ماه در جریان این پدیده به رنگ نارنجی تا قرمز خونین و خوفناک، رخ نشان خواهد داد. اما چگونه ماه گرفتگی سبب سرخپوش شدن ماه می‌شود؟

دلیل قرمز به نظر رسیدن ماه در جریان ماه گرفتگی کامل

وجه اشتراک وقوع کسوف و خسوف کامل؛ قرار گرفتن خورشید، زمین و ماه در یک خط است. اما فارغ از ترتیب قرارگیری آن‌ها، عامل دیگری که تفاوت را رقم می‌ز‌ند ویژگی‌های خاص این دو کره خاکی است. در جریان پدیده خورشید گرفتگی، ماه بین زمین و خورشید قرار می‌گیرد و سایه خود را روی سیاره ما می‌اندازد. البته این سایه بی‌رنگ است چرا که ماه، اتمسفری برای پراکنش یا انکسار نور خورشید ندارد؛ اما زمین داستان دیگری دارد.

اتمسفر سیاره ما که سرشار از نیتروژن است، نور سفید خورشید (ترکیبی از تمامی طیف‌های رنگی) را می‌گیرد و تنها رنگ آبی آن را پراکنده می‌سازد. به همین دلیل آسمان در طول روز، آبی رنگ و خورشید به رنگ زرد جلوه می‌کند. اما هنگام طلوع و غروب خورشید، نوری به چشم ما می‌رسد که با شدت و حدت بیشتری پراکنده شده است. به همین دلیل، تنها نور آبی نیست که یکه‌تازی کند و در نتیجه آسمان به رنگ نارنجی یا حتی قرمز دیده می‌شود.

زمین با فاصله‌ی ۳۸۶ هزار کیلومتری از قمر خود، به مانند یک لنز عمل کرده و سبب انکسار نوری می‌شود که از خورشید به ماه می‌تابد. به گفته «دیوید داینر» از لابراتوار پیشرانه جت ناسا: اگر هنگام وقوع یک خسوف روی سطح ماه ایستاده باشید، نظاره‌گر غروب و طلوع خورشیدی که پشت زمین پنهان شده است خواهید بود. علاوه بر این، می‌توانید پرتوهای منکسر و پراکنده شده‌ی خورشید در اتمسفر پیرامونی زمین را نیز تماشا کنید.

در جریان ماه گرفتگی کامل ، طیف قرمز نور خورشید که توسط اتمسفر زمین دچار شکست و انکسار شده است، در قالب یک سایه مخروطی شکل موسوم به Umbra روی کره ماه می‌تابد و به همین دلیل، ماه قرمز به نظر می‌رسد. از طرفی سطح این کره خاکی، با لایه‌ای از مواد خاکستر گونه‌ی رگولیت که دارای خاصیت بازپراکنش (back-scatter) هستند پوشیده شده است. این خاصیت سب می‌شود بخش زیادی از نور ساطع شده به ماه دوباره به منبع خود که در اینجا منظور زمین است، بازگردد (پدیده بازپراکنش، دلیل روشن‌تر به نظر رسیدن ماه شب چهاردهم نسبت به ماه سایر شب‌ها را نیز توضیح می‌دهد).

بنابراین هنگام تماشای ماه گرفتگی کامل ، در واقع نور منکسر شده‌ی غروب و طلوع خورشید را که به سمت خودمان بازگشته است می‌بینیم. البته نور قرمزی که از ماه به سمت زمین بازتاب می‌یابد، به علت فعالیت‌های بشری و فرآیندهای طبیعی اثرگذار روی اتمسفر، دست‌خوش تغییر می‌شود. بدین صورت که آلاینده‌های موجود در جو زمین و ذرات گرد و غبار یا گازی شکل ناشی از فعالیت‌های آتشفشانی، سبب تیره‌ترشدن رنگ و تشدید این سایه‌ی سرخ فام می‌شوند.

مشاهده فواره‌ای از ماده در برخورد دو ستاره مُرده

مشاهده فواره‌ای از ماده در برخورد دو ستاره مُرده

مشاهده فواره‌ای از ماده در برخورد دو ستاره مُرده

گروهی از ستاره‌شناسان دانشگاه وارویک، در شهر کاوِنتریِ انگلستان، توانستند به رصد دوبارۀ رویدادی بپردازند که بیش از صد روز برای بیرون آمدن آن از ورای تابش شدید خورشید صبر کرده بودند. این رویداد نخستین نمونۀ تأییدشده از ادغام ستاره‌های نوترونی بود. نتیجۀ انتظار آنان، نخستین مشاهدۀ تأییدشده از فواره‌‌ای از مواد بود که ۱۱۰ روز پس از اولین رصد رویدادِ ادغام همچنان از آن به بیرون فوران می‌کرد. مشاهدۀ ستاره‌شناسان پیش‌بینی مهمی را دربارۀ رویدادهای بعد از ادغام ستارۀ نوترونی تأیید می‌کند.

ادغام ستارۀ نوترونی دوتاییِ GW170817 در فاصلۀ ۱۳۰ میلیون سال نوری از ما در کهکشان NGC4993 رخ داده است. این رخداد در مرداد ۱۳۹۶/آگوست ۲۰۱۷ با آشکارساز لایگو یا همان رصدخانۀ موج گرانشی با تداخل‌سنج لیزری و همچنین با مشاهدۀ فوران‌های پرتو گاما تشخیص داده شد. سپس نخستین ادغام ستارۀ نوترونی رخ داد که آن را اخترشناسیِ نور مرئی نیز تأیید می‌کرد.

ستارۀ ادغام شده بعد از چند هفته از پشت خورشید عبور کرد و خورشید آن را از دید ستاره‌شناسان پنهان کرد. این ستاره صد روز پس از ادغام، از تابش خیره‌کنندۀ خورشید بیرون آمد. در این لحظه، گروه پژوهشی توانست ستاره را با استفاده از تلسکوپ فضایی هابل مشاهده کند. این مشاهده در حالی بود که ستاره تقریباً در جهت ما شروع به گسیل باریکه‌ای از نور شدید کرده بود. طبق گفتۀ سرگروه این پژوهش‌ها، در ابتدا نوری مرئی دیده می‌شد که با فروپاشی رادیواکتیوِ عناصر سنگین به وجود آمده بود. وی افزود، اکنون با گذشت بیش از صد روز، این تابش از بین رفته اما نورِ فوارۀ باریکی از ماده‌ دیده می‌شود که در زاویه‌ای به سمت ما با سرعت تقریباً برابر با سرعت نور به بیرون رانده می‌شود. این کاملاً با دیدگاه برخی که معتقدند این مواد به صورت فوران در همۀ جهت‌ها ظاهر می‌شوند متفاوت است.

از نظر پژوهشگران اگر به این باریکه مستقیم نگاه می‌شد، امکان داشت فوران شدید پرتو گاما مشاهده شود. به عبارتی، این احتمال وجود دارد که هر ستارۀ نوترونی ادغام شده فوران پرتو گاما تولید می‌کند؛ اما فقط کسر کوچکی از آن‌ها مشاهده می‌شود، چون کمتر اتفاق می‌افتد که در راستای دید ما باشد. استفاده از امواج گرانشی روشی کاملاً جدید برای پیدا کردن این نوع رویدادهاست و ممکن است متداول‌تر از آن چیزی باشند که دانشمندان فکر می‌کنند.

پژوهشگران می‌گویند، این نوع حوادث آشکار کنندۀ ساختار فواره‌هایی از ماده هستند که با سرعتی نزدیک به سرعت نور منتشر می‌شوند. رفتار تابش این فوران‌ها، چگونه روشن شدن و محو شدن آن‌ها می‌تواند برای تعیین سرعت مواد فواره استفاده شود. آن‌ها همچنین معتقدند که با روشن شدن پس‌تاب، عمق بیشتری را از ساختار فوران می‌بینند و سریع‌ترین اجزاء آن را مشاهده می‌کنند. این کمک خواهد کرد تا دانشمندان درکی از چگونگی شکل‌گیری این دست فوران‌های ماده‌ و شتاب گرفتن فوق‌العادۀ آن‌ها تا سرعت‌های نزدیک نور پیدا کنند.

مشاهده فواره‌ای از ماده در برخورد دو ستاره مُرده

مشاهده فواره‌ای از ماده در برخورد دو ستاره مُرده

مشاهده فواره‌ای از ماده در برخورد دو ستاره مُرده

گروهی از ستاره‌شناسان دانشگاه وارویک، در شهر کاوِنتریِ انگلستان، توانستند به رصد دوبارۀ رویدادی بپردازند که بیش از صد روز برای بیرون آمدن آن از ورای تابش شدید خورشید صبر کرده بودند. این رویداد نخستین نمونۀ تأییدشده از ادغام ستاره‌های نوترونی بود. نتیجۀ انتظار آنان، نخستین مشاهدۀ تأییدشده از فواره‌‌ای از مواد بود که ۱۱۰ روز پس از اولین رصد رویدادِ ادغام همچنان از آن به بیرون فوران می‌کرد. مشاهدۀ ستاره‌شناسان پیش‌بینی مهمی را دربارۀ رویدادهای بعد از ادغام ستارۀ نوترونی تأیید می‌کند.

ادغام ستارۀ نوترونی دوتاییِ GW170817 در فاصلۀ ۱۳۰ میلیون سال نوری از ما در کهکشان NGC4993 رخ داده است. این رخداد در مرداد ۱۳۹۶/آگوست ۲۰۱۷ با آشکارساز لایگو یا همان رصدخانۀ موج گرانشی با تداخل‌سنج لیزری و همچنین با مشاهدۀ فوران‌های پرتو گاما تشخیص داده شد. سپس نخستین ادغام ستارۀ نوترونی رخ داد که آن را اخترشناسیِ نور مرئی نیز تأیید می‌کرد.

ستارۀ ادغام شده بعد از چند هفته از پشت خورشید عبور کرد و خورشید آن را از دید ستاره‌شناسان پنهان کرد. این ستاره صد روز پس از ادغام، از تابش خیره‌کنندۀ خورشید بیرون آمد. در این لحظه، گروه پژوهشی توانست ستاره را با استفاده از تلسکوپ فضایی هابل مشاهده کند. این مشاهده در حالی بود که ستاره تقریباً در جهت ما شروع به گسیل باریکه‌ای از نور شدید کرده بود. طبق گفتۀ سرگروه این پژوهش‌ها، در ابتدا نوری مرئی دیده می‌شد که با فروپاشی رادیواکتیوِ عناصر سنگین به وجود آمده بود. وی افزود، اکنون با گذشت بیش از صد روز، این تابش از بین رفته اما نورِ فوارۀ باریکی از ماده‌ دیده می‌شود که در زاویه‌ای به سمت ما با سرعت تقریباً برابر با سرعت نور به بیرون رانده می‌شود. این کاملاً با دیدگاه برخی که معتقدند این مواد به صورت فوران در همۀ جهت‌ها ظاهر می‌شوند متفاوت است.

از نظر پژوهشگران اگر به این باریکه مستقیم نگاه می‌شد، امکان داشت فوران شدید پرتو گاما مشاهده شود. به عبارتی، این احتمال وجود دارد که هر ستارۀ نوترونی ادغام شده فوران پرتو گاما تولید می‌کند؛ اما فقط کسر کوچکی از آن‌ها مشاهده می‌شود، چون کمتر اتفاق می‌افتد که در راستای دید ما باشد. استفاده از امواج گرانشی روشی کاملاً جدید برای پیدا کردن این نوع رویدادهاست و ممکن است متداول‌تر از آن چیزی باشند که دانشمندان فکر می‌کنند.

پژوهشگران می‌گویند، این نوع حوادث آشکار کنندۀ ساختار فواره‌هایی از ماده هستند که با سرعتی نزدیک به سرعت نور منتشر می‌شوند. رفتار تابش این فوران‌ها، چگونه روشن شدن و محو شدن آن‌ها می‌تواند برای تعیین سرعت مواد فواره استفاده شود. آن‌ها همچنین معتقدند که با روشن شدن پس‌تاب، عمق بیشتری را از ساختار فوران می‌بینند و سریع‌ترین اجزاء آن را مشاهده می‌کنند. این کمک خواهد کرد تا دانشمندان درکی از چگونگی شکل‌گیری این دست فوران‌های ماده‌ و شتاب گرفتن فوق‌العادۀ آن‌ها تا سرعت‌های نزدیک نور پیدا کنند.

اثبات گرد بودن سیاره زمین به کمک توپ بسکتبال

اثبات گرد بودن سیاره زمین به کمک توپ بسکتبال

اثبات گرد بودن سیاره زمین به کمک توپ بسکتبال

یکی از علاقه‌مندان به بحث زمین تخت گرایی به تازگی برای اثبات گرد بودن سیاره زمین از روشی خلاقانه و بسیار ساده استفاده کرده است؛ در بررسی موضوع با ما همراه باشید.

اثبات گرد بودن سیاره زمین از روش‌های مختلفی امکان‌پذیر است، اما اخیرا یکی از کاربران علاقه‌مند به بحث کلی در جریان میان طرفداران و مخالفان نظریه زمین تخت، به روشی طنزآمیز و ساده، باور زمین تخت گرایان در مورد اینکه شکل سیاره ما به جای کره شبیه به یک دیسک بزرگ است را زیر سوال برده است.

این شخص که مهندسی ۳۶ ساله به نام جف است، تنها با استفاده از یک توپ بسکتبال، دوربین عکاسی و وسایل مورد نیاز برای عکس‌برداری توانسته است که تئوری زمین تخت را زیر سوال ببرد؛ در چند روز گذشته یکی دیگر از علاقه‌مندان با ثبت تصویری از افق در دریاچه میشیگان آمریکا توانسته بود که با انجام چند محاسبه مختصر انحنای زمین را در فاصله‌ی بین دو ساحل، مشخص کند، اما جف با الهام گرفتن از این ماجرا، به فکر انجام کاری مشابه به روشی ساده‌تر افتاد.

اثبات گرد بودن سیاره زمین با توپ بسکتبال

پس از ثبت تصاویر مربوط به دریاچه میشیگان،‌ بسیاری از زمین تخت گرایان مانند همیشه اظهار کردند که چون انحنای زمین در چنین مکان‌هایی قابل‌رویت نیست و افق به نظر خطی صاف است،‌ پس گرد بودن زمین زیر سوال می‌رود؛ این استدلال از گذشته تاکنون به عنوان یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که طرفداران نظریه زمین تخت به آن استناد می‌کنند،‌ در نظر گرفته می‌شود و به چالش کشیدن آن نقش مهمی در تکنیک جف برای اثبات گرد بودن سیاره زمین دارد.

جف با استفاده از لنز عکس‌برداری ماکرو و یک توپ بسکتبال تصویری از افق توپ را ثبت کرد و این عکس را با وضعیت کره زمین مقایسه کرد؛ این مهندس نرم افزار می‌گوید که برای ما ساکنان زمین، ابعاد جرم آسمانی که بر روی آن قرار گرفته‌ایم به حدی بزرگ است که در فاصله‌هایی که چشم غیرمسلح قادر به دیدن آن‌هاست،‌ زمین زیر پایمان تخت به نظر می‌رسد. درست همانند موجود فوق‌العاده کوچکی که بر روی توپ بسکتبال قرار گرفته باشد.

به این ترتیب اگر از سطح توپ هم به کمک تجهیزاتی که برای تصویربرداری از سوژه‌های فوق‌العاده کوچک ساخته شده‌اند، استفاده کنیم، از مرحله‌ای به بعد افق ثبت‌شده از توپ به نظر خطی صاف دیده می‌شود و این تصور به وجود می‌آید که این جسم گرد و نسبتا بزرگ،‌ تخت است.

وسایل دیگری که جف برای اثبات گرد بودن سیاره زمین استفاده کرده بود شامل سه‌پایه عکاسی و ‌تجهیزات مربوط به عکس‌برداری با کنترل از راه دور می‌شد و دوربین به‌کاررفته هم از نوع نیکون P900 سوپر زوم بود. جف دوربین خود را بر روی سطح توپ بسکتبال تنظیم کرده بود و از طریق فوکوس دستی، تصاویر زیادی را از افق این جسم گرد به ثبت رساند.

در این تصویر حدودا ۴ میلی‌متر از سطح توپ بسکتبال دیده می‌شود، که با در نظر گرفتن قطر زمین، این فاصله معادل ۱۴۷ کیلومتر است. پس از بررسی این عکس، جف با استناد به استدلال زمین تخت گرایان در مورد دیده نشدن انحنای زمین با تماشای افق، نتیجه‌گیری کرد که انحنای خاصی در این عکس از افق جسم گرد مورد نظر دیده نمی‌شود،‌ بنابراین می‌توان گفت که توپ بسکتبال تخت است!

از زمان منتشر شدن تصاویر توپ بسکتبال کاربران در اقدامی طنزآلود به دنبال تشکیل انجمن نظریه تخت بودن توپ بسکتبال هستند و توجه زیادی به این موضوع جلب شده است. با اینکه جف گفته است که تصاویر او نمی‌توانند برای اثبات گرد بودن سیاره زمین مورد استفاده قرار بگیرند، اما از این طریق می‌توان به راحتی فهمید که خطای دید و اختلاف ابعادی چه تاثیر مهمی بر روی تصور ما در مورد جرم آسمانی که بر روی آن زندگی می‌کنیم،‌ دارد.

دنباله‌داری سبزرنگ در آسمان شب درخشان شده است

دنباله‌داری سبزرنگ در آسمان شب درخشان شده است

دنباله‌داری سبزرنگ در آسمان شب درخشان شده است

دنباله‌داری در آسمان شب، با نزدیک‌تر شدن به خورشید به طرز فوق العاده‌ای روشن شده است و حتی ممکن است با چشم غیر مسلح قابل رویت شود.

این دنباله‌دار که (PanSTARRS (C/2017 S3 نام دارد، حدود ۱۱ تیر/  دوم ژوئیه با گیسویی به رنگ سبز روشن-ابری از غبار و گاز در اطراف دنباله‌دار- دیده شده بود. فقط دو روز قبل، این دنباله‌دار ۱۶ بار کم‌نورتر بوده است که نشان می‌دهد خورشید در حال گرم کردن آن است.

نشریه «اسکای اند تلسکوپ» (Sky and Telescope) نوشت: «در دنباله‌دار (PanSTARRS (C/2017 S3 با قدر ۵/۱۲، در تاریخ ۹ تیر/ ۱۳ژوئن فورانی رخ داد و آن را به قدری در حدود ۹ رساند. این نشریه افزود که درخشش و اندازه دنباله‌دار به افزایش خود ادامه داد که «نشانه‌ای قطعی از فوران گاز» است.

این دنباله در تاریخ ۲۵ امرداد/ ۱۶ اوت به نزدیک‌ترین نقطه خود به خورشید در داخل مدار عطارد خواهد رسید، از این رو این احتمال وجود دارد که بتواند در آسمان شب روشن‌تر هم بشود. انتظار می‌رود بهترین چشم‌انداز در حوالی ۱۴ امرداد/ ۴ و ۵ اوت قابل مشاهده باشد، پس از آن نزدیکی دنباله‌دار به خورشید و نور روز، مشاهده آن را دشوار می‌کند.

ستاره‌شناس میشیل ژیگر (Michael Jäger) از اتریش در وبگاه اسپیس ودر ( spaceweather.com) گزارش می‌کند که گیسوی دنباله‌دار پن‌استارز در ساعت‌های پایانی ۱۱ تیر/ دوم ژوئیه، ۱۶ برابر درخشان شده است و افزایش ناگهانی در قدر از ۱۲+ به ۹+ داشته است.

(PanSTARRS (C/2017 S3 اولین بار در سال گذشته کشف شد، که علت وجود ۲۰۱۷ در نامش همین است. اکنون به‌نظر می‌رسد دمی در پشت هسته وجود داشته باشد که از نیمکره شمالی می‌توان آن را با تلسکوپ شناسایی کرد.

این دنباله‌دار در یک مدار بسیار کشیده در اطراف خورشید قرار دارد و به باور برخی، ممکن است این اولین باری باشد که وارد منظومه شمسی داخلی شده است. احتمالا این دنباله‌دار در ابر اورت شکل گرفته است: ابر گسترده‌ای از دنباله‌دارها که منظومه خورشیدی ما را احاطه کرده است.

هیچ‌کس مطمئن نیست که هنگام نزدیک شدن این دنباله‌دار به خورشید چه اتفاقی می‌افتد. ممکن است به قدر ۴ برسد؛ در این حالت به قدری درخشان خواهد بود که با چشم غیر مسلح در آسمان تاریک قابل رویت است. اما اگر فوران تکرار شود، ممکن است شرایط رصدی آن بهتر هم بشود.

اگر این دنباله‌دار سالم باقی بماند، مسیر خود را به خارج از منظومه شمسی ادامه خواهد داد. هیچ‌کس نمی‌داند آیا می‌توانیم دوباره آن را ببینیم یا نه و یا اگر بتوانیم ببینیم، چه زمانی خواهد بود.

ناسا امریکا را برای سناریوی احتمالی برخورد شهاب سنگ با زمین آماده می‌کند

ناسا امریکا را برای سناریوی احتمالی برخورد شهاب سنگ با زمین آماده می‌کند

ناسا امریکا را برای سناریوی احتمالی برخورد شهاب سنگ با زمین آماده می‌کند

ناسا به تازگی گزارشی را منتشر کرده که حاوی دستورا‌لعمل‌هایی برای مقابله با خطر احتمالی برخورد شهاب سنگ به زمین است.

احتمال برخورد شهاب سنگ های بزرگ به کره زمین، بسیار ناچیز است؛ اما پیامدهای مخرب چنین حوادثی، ناسا را بر آن داشته است که این موضوع را جدی بگیرد. به همین منظور این سازمان، گزارشی مبسوط و ۲۰ صفحه‌ای را منتشر کرده که در آن اقدامات لازم الاجرای دولت فدرال امریکا تا یک دهه آینده، برای مواجهه با هرگونه تهدید ناشی از اجرام آسمانی نزدیک به زمین (NEO)، تشریح شده است.

در فوریه سال ۲۰۱۳، یک شهاب سنگ با قطر ۲۰ متر در چلیابینسک روسیه فرود آمد که انرژی تخلیه شده از این حادثه را، ۳۰ برابر بزرگتر از بمب اتمی منفجر شده در هیروشیما طی جنگ جهانی دوم تخمین زده‌اند. هر چند این شهاب سنگ در ارتفاع بالا و پیش از برخورد به سطح زمین، منفجر شد؛ اما موج انرژی آن به حدی بود که به ساختمان‌های زیادی خسارت وارد کرد و هزاران نفر با خرده شیشه‌های به پرواز درآمده در اثر شکستن پنجره‌ها، مجروح شدند.

این حادثه به نوبه خود مخرب بود اما در سال ۱۹۰۸، یک شهاب سنگ بزرگتر با قطر تقریبی ۴۰ تا ۶۰ متر، بر فراز دشت تانگوسکا در سیبری روسیه منفجر شد و با نیرویی معادل ۵ تا ۱۰ مگاتن تی ان تی، منطقه‌ای به وسعت ۲۰۰۰ کیلومتر مربع را عاری از پوشش گیاهی کرد.

چیزی که موجبات نگرانی کارشناسان این حوزه را پدید آورده، این است که بزرگی این دو حادثه در قیاس با آنچه که می‌تواند رخ دهد، بسیار ناچیز بوده است. بر اساس اعلام ناسا، برخورد شهاب سنگ به زمین در صورتی که قطر ۱۴۰ متری داشته باشد، نیرویی به اندازه انفجار ۶۰ مگاتن تی ان تی ایجاد خواهد کرد و پیامدهای چنین برخوردی، کمتر از آنچه که احتمالا دایناسورها شاهد بوده‌اند نیست.

در همین راستا، کنگره امریکا در سال ۲۰۰۵ ماموریتی را به ناسا محول کرد که شامل شناسایی موقعیت حداقل ۹۰ درصد از انواع NEO با قطر ۱۴۰ متر یا بیشتر می‌شد. یک NEO در واقع دنباله دار، شهاب سنگ یا سیارکی است که خط سیر آن از مجاورت مدار زمین می‌گذرد. اما متاسفانه تلاش‌ها تا سال ۲۰۱۷ آن‌طور که انتظار می‌رفت ثمر نداد و برآورد می‌شود ناسا تا سال ۲۰۳۳ تنها موفق به یافتن موقعیت نیمی از این اجرام ۱۴۰ متری در فضا شود.

حالا به منظور تقویت این پروژه، ناسا در همکاری با چند نهاد دیگر امریکایی از جمله سازمان مدیریت امور اضطراری و دفتر سیاست‌گذاری علوم و تکنولوژی، یک «برنامه عملیاتی و استراتژی مواجهه با اجرام آسمانی نزدیک به زمین» را تدوین و منتشر کرده است. این برنامه، اولویت طرح‌های قابل اجرا در طول یک دهه آینده، به منظور کسب آمادگی لازم در برابر برخورد احتمالی یک شهاب سنگ به زمین را شامل می‌شود و روی پنج مورد زیر تاکید کرده است.

  • تشدید اقدامات موثر در شناسایی و ردگیری انواع NEO، به طوری که با کار روی اجرام بزرگتر آغاز شود و به اجرام کوچکتر ختم گردد. این شامل تحلیل داده‌های طیف‌نگاری و راداری، توسعه تکنولوژی‌ها و تکنیک‌های آنالیز جدید و همکاری نزدیک نهادهای ذی‌ربط با یکدیگر می‌شود.
  • بهبود فرآیند مدل‌سازی از خط سیر شهاب سنگ ها به منظور پیش‌بینی دقیق‌تر احتمال اصابت آن‌ها با کره زمین، مکان وقوع برخورد، شدت خسارت وارده و گزینه‌های موجود برای پیشگیری از حادثه یا به حداقل رساندن پیامدهای آن.
  • توسعه تکنولوژی‌ها و تکنیک‌های جدید برای منحرف کردن اجرام آسمانی، پیش از نزدیک شدن به زمین یا منهدم ساختن آن‌ها در صورت لزوم.
  • تحکیم همکاری‌های بین‌المللی در مقوله مواجهه با NEO از طریق آگاه‌سازی عمومی درباره تهدیدات ناشی از این اجرام، مشارکت در ایجاد زیرساخت‌هایی برای رصد و مدل‌سازی از آن‌ها و تدارک برنامه‌های مشترک به منظور نشان دادن واکنش مناسب، پیش از هرگونه حادثه‌ی در شُرف وقوع.
  • ایجاد پروتکل‌ها و پروسه‌های اضطراری برای مواجهه با پیامدهای ناشی از برخورد شهاب سنگ به زمین. این شامل بهبود ارتباطات، فرآیند تصمیم سازی و تصمیم گیری، ارزیابی، و برنامه‌هایی به منظور کاستن از خسارات وارده می‌شود.

احتمال وجود حیات با کشف نخستین مولکول‌های پیچیده در انسلادوس

افزایش احتمال وجود حیات بیگانه با کشف نخستین مولکول‌های پیچیده در انسلادوس

افزایش احتمال وجود حیات بیگانه با کشف نخستین مولکول‌های پیچیده در انسلادوس

فوران آب‌های شور از اقیانوس‌های موجود بر قمر زحل، انسلادوس ، حاوی یکی از مهم‌ترین عناصر حیات هستند. مولکول‌های ارگانیک بزرگ که شامل تعداد زیادی کربن هستند. در واقع تمامی ترکیبات لازم برای شکل‌گیری حیات بیگانه بر سطح این قمر وجود دارد.

این کشف نشان می‌دهد که لایه‌ای غتی از مولکول‌های ارگانیک، بر فراز اقیانوس‌های انسلادوس قرار گرفته است. این لایه، درست مشابه لایه‌ای است که در روی اقیانوس‌های زمین آن را داریم. لایه‌ای که به طرز فوق‌العاده‌ای غنی از ترکیبات ارگانیک است.

اگر کمی با قمر انسلادوس زحل آشنا باشید، به درستی حدس خواهید زد که این کشف، فرضیه وجود حیات ساده آبی در اقیانوس‌های انسلادوس را تقویت خواهد کرد. اقیانوس‌هایی که بوسیله دریچه‌های هیدروترمال به قدر کافی گرم شده‌اند.

پیش از این، تنها مولکول‌های ارگانیک ساده در حدود ۵۰ جرم اتمی کشف شده بودند. این مولکول‌ها، حاوی تعداد اندکی مولکول کربن بودند.

حیات در انسلادوس ، چرا و چگونه؟

ممکن است فکر کنید که قمری در منظومه خورشیدی که بسیار دور از خورشید قرار گرفته و لایه عظیمی از یخ سطح آن را فرا گرفته است، مکان مناسبی برای داشتن حیات نیست. اما شواهد موجود، چیزی دیگری را نشان می‌دهد.

سال گذشته، داده‌های رسیده از کاسینی نشان داد که در فوران‌های جت‌مانند از سطح این قمر، مولکول‌های هیدروژن وجود دارد. این فوران‌ها نتیجه احتمالی واکنش آب اقیانوس‌های زیرسطحی با صخره‌های این قمر است که توسط فرآیندهای هیدروگرمایی به سطح انسلادوس پرتاب می‌شوند. این فرآیند در سطخ زمین نیز از مدت‌ها قبل مشاهده شده است.

نمونه‌ای از فوران آب گرم در کف اقیانوس‌های زمین

منافذ هیدروگرمایی که در کف اقیانوس‌ها، باعث فوران‌های جت‌مانندی از آب‌های گرم می‌شوند. به دلیل قرارگیری در کف اقیانوس‌ها، در محل این جت‌ها نور کافی وجود ندارد تا عمل فتوسنتز بتواند انجام شود. اما گرمای موجود، باعث شکل‌گیری فرآیند متفاوتی به نام شیمی‌سنتز (chemosynthesis) می‌شود. باکتری‌های اطراف چنین منافذی، از گرمای حاصل از واکنش بین هیدروژن سولفید واکسیژن، برای تولید مولکول‌های قندی استفاده می‌کنند.

زمانی که منبع غذایی برای میکروب‌های موجود در اقیانوس فراهم شد، سوال بعدی این است که طبیعت حیات پیچیده در اقیانوس چیست؟ در واقع این کشف، گام اول در شکل‌گیری حیاتی پیچیده است که گاهی تصورش را نیز نمی‌توانیم بکنیم.

ممکن است در سال‌های آینده، ماموریتی فضایی طراحی شود تا به درون چنین فوران‌هایی شیرجه برود. به این وسیله می‌توان این مولکول‌ها را با جزئیاتی بیشتر تجزیه و تحلیل کرد. تا آن زمان، محققان مشغول کاوش روی داده‌های موجود خواهند بود تا شاید بتوانند دانش ما از شکل و نوع حیات در انسلادوس را بهبود ببخشند.

در حال حاضر، کاسینی تنها فضاپیمایی است که به ما در درک آنچه بر قمر انسلادوس می‌گذرد، کمک می‌کند. دانشمندان حوزه اخترزیست، خود را مدیون فعالیت‌های این فضاپیمای باارزش می‌دانند. متاسفانه هنوز برنامه مشخصی برای ارسال ماموریت‌های بعدی به انسلادوس، این قمر شگفت‌انگیز وجود ندارد. اما کاسینی و انسلادوس، همچنان با همکاری یکدیگر، ماموریت خود برای افزایش امید ما به کشف حیات فرازمینی را به خوبی انجام می‌دهند.

سیاهچاله غول‌آسا: منبع نوترینوی پرانرژِی کیهانی

سیاهچاله غول‌آسا: منبع نوترینوی پرانرژِی کیهانی

سیاهچاله غول‌آسا: منبع نوترینوی پرانرژِی کیهانی

برای نخستین بار دانشمندان با استفاده از تلسکوپ فضایی پرتو گامای فرمی، منبع نوترینویی پرانرژی را یافتند که از خارج از کهکشان ما آمده بود. این نوترینو ۳/۷ میلیارد سال با سرعتی نزدیک به نور در راه بوده تا سرانجام در زمین آشکارسازی شود. این دورترین منبع نوترینویی است که تا حالا شناسایی شده است؛ تاکنون به جز نوترینوهای پراکنده در زمینه آسمان، فقط دو منبع مجزای نوترینو با قطعیت شناسایی شده بود: خورشید و انفجار ابرنواختری نزدیک در سال ۱۹۸۷٫

نوترینوهای پرانرژی ذراتی هستند که به باور دانشمندان در شدیدترین و پرانرژی‌ترین رویدادهای کیهان ایجاد می‌شوند، مانند ادغام کهکشان‌ها و ریزش ماده به درون سیاهچاله‌های بسیار پرجرم. آشکارسازی این ذرات که با سرعت اندکی کمتر از سرعت نور حرکت می‌کنند بسیار دشوار است، زیرا به ندرت با مواد دیگر برهم‌کنش دارند و به همین سبب است که می‌توانند مسافت‌های طولانی را بدون اینکه مانعی بر سر راه خود ببینند، طی کنند.

این نوترینو ۳۱ شهریور ۱۳۹۶ در رصدخانه نوترینوی آیس کیوب (IceCube) در نزدیکی قطب جنوب آشکارسازی شد. انرژی آن ۳۰۰ تریلیون الکترون ولت بود، یعنی ۴۵ برابر انرژی‌ای که می‌توان در قوی‌ترین شتابدهنده‌های ذرات روی زمین به آن دست یافت. این انرژی عظیم نشان می‌داد که منشا نوترینو باید جایی خارج از منظومه شمسی باشد. وقتی محل حدودی منبع این نوترینو در آسمان مشخص شد، اخترشناسان سراسر جهان شروع به جست‌وجوی فوران‌هایی از تابش الکترومغناطیس در آن حوالی کردند که ممکن بود مرتبط با این رویداد باشد. سرانجام داده‌های تلسکوپ فرمی منبع نوترینو را مشخص کرد: کهکشان فعال شناخته شده‌ای در صورت فلکی جبار که تابش پرتو گامای آن همزمان با رسیدن نوترینو افزایش یافته بود. این کهکشان که TXS 0506 نام دارد، نوعی کهکشان‌ فعال به نام بلازار است؛ سیاهچاله‌‌ غول‌پیکر مرکز این نوع کهکشان‌ها میلیون‌ها یا میلیاردها برابر خورشید جرم دارد و از خود فواره‌هایی از ذرات را با سرعتی نزدیک نور در دو جهت‌ مخالف به بیرون منتشر می‌کند. در مواردی که تصادفا راستای یکی از این فواره‌ها به سمت زمین باشد، بلازارها بسیار درخشان و فعال دیده می‌شوند.

این پژوهش، پیشرفت جدید و مهیجی در حوزه اخترشناسی چند پیامه‌ای (Multimessenger Astronomy) به شمار می‌رود.  در این حوزه، از اطلاعاتی که نوترینوها، پرتوهای کیهانی و امواج گرانشی به همراه خود می‌آورند در کنار اطلاعات به دست آمده از تابش‌های الکترومغناطیس برای شناخت پدیده‌های گوناگون کیهان استفاده می‌شود.

برای نخستین بار تصویری از یک سیاره تازه متولد شده ثبت شد

برای نخستین بار تصویری از یک سیاره تازه متولد شده ثبت شد

برای نخستین بار تصویری از یک سیاره تازه متولد شده ثبت شد

دانشمندان موفق شدند تا تصویری از یک سیاره تازه متولد شده را ثبت کنند. این برای نخستین بار است که از سیاره، پس از آنکه مواد دیسک پیش‌سیاره‌ای خود را مصرف کرده، تصویری تهیه شده است. رصد این مرحله از شکل‌گیری سیارات، به دانشمندان در درک بهتر این روند، کمک بسیاری می‌کند.

تلسکوپ بسیار بزرگ (VLT) در رصدخانه جنوبی اروپا (ESO)، اولین تصویر از یک سیاره تازه متولد شده را ثبت کرده است. این سیاره به دور ستاره کوتوله جوانی به نام PDS 70 در حال گردش است. این سیاره را می‌توان به راحتی به صورت نقطه درخشانی در سمت راست مرکز تاریک تصویر تشخیص داد. بخش مرکزی تصویر، همان ستاره این مجموعه است که توسط یک کرونوگراف پوشانده شده است. تنها راهی که بتوان جزییات اطراف یک ستاره پرنور را مشاهده کرد، پوشاندن آن ستاره با این روش است. در غیر این صورت، نور درخشان ستاره، مانع از دیدن هر چیزی از جمله نور ساطع‌شده از سیاره احتمالی اطراف آن ستاره می‌شود.

فاصله این سیاره تا ستاره میزبانش، چیزی در حدود ۳ میلیارد کیلومتر است. این فاصله به اندازه فاصله سیاره اورانوس تا خورشید است. این سیاره که PDS 70b نام‌گذاری شده است، غولی گازی‌شکل و با جرمی بیشتر از جرم سیاره مشتری بوده که دمای سطح آن به ۱۰۰۰ درجه سانتی‌گراد می‌رسد.

پیش این نیز دیسک‌های سیاره‌ای در اطراف ستاره‌های جوان مشاهده شده بودند. اما در همه موارد، سیارات رصد شده در میان ابری از گازهای تشکیل‌دهنده دیسک پیش‌سیاره‌ای قرار داشتند. این اولین باری است که ستاره‌شناسان شاهد یک سیاره تازه متولد شده تک هستند.

این تصویر، تنها یک تصویر زیبا از ابتدای شکل‌گیری یک سیاره نیست. بلکه دانشمندان می‌توانند به وسیله آن، چیزهای بیشتری از روند شکل‌گیری سیارات بدانند. برای قرن‌ها، دانشمندان درباره طبیعت مرحله گذار دیسک پیش‌سیاره‌ای فرضیه‌پردازی کرده بودند. دیسکی که در بخش‌های میانی آن، حفره‌ای نسبتا خالی از مواد وجود دارد. فرضیه‌های ارائه شده بیان می‌داشت که این حفره ناشی از برهم‌کنش یک سیاره تازه شکل‌گرفته و خود دیسک است. هم‌اکنون، با ثبت این تصویر، دانشمندان می‌توانند این رویداد را به صورت مستقیم مشاهده کنند.

ناسا تسلکوپ فضایی کپلر را به منظور کاهش مصرف سوخت به حالت خواب فرستاد

ناسا تسلکوپ فضایی کپلر را به منظور کاهش مصرف سوخت به حالت خواب فرستاد

ناسا تسلکوپ فضایی کپلر را به منظور کاهش مصرف سوخت به حالت خواب فرستاد

ناسا امروز اعلام کرد تسلکوپ فضایی کپلر را به منظور صرفه جویی در کاهش مصرف سوخت به حال خواب خواهد فرستاد. این فضاپیما برای یافتن سیاره‌هایی مشابه زمین با قابلیت میزبانی از حیات به فضا ارسال شده بود.

ناسا در مارس سال ۲۰۰۹ میلادی فضاپیمای کپلر یا در اصل تسلکوپ فضایی کپلر را به منظور جستجو برای یافتن سیاره‌ای مشابه زمین در نزدیکی ستاره‌ای مشابه خورشید در دور دست‌ها با امکان میزبانی از حیات به فضا فرستاد. سرانجام پس از ۹ سال ناسا اعلام کرد که سوخت این فضاپیما به شدت کاهش یافته و به منظور صرفه‌جویی در مصرف سوخت، تا چند هفته دیگر تلسکوپ فضایی کپلر به حالت خواب خواهد رفت.

البته این تصمیم ناگهانی نیست و در ماه مارس ۲۰۱۸ که دقیقا ۹ سال از پرتاب کپلر گذشته بود، ناسا کاهش ذخیره سوخت کپلر و رفتن آن به خواب در آینده نزدیک را گوشزد کرده بود. تا اینکه دوشنبه پیش، تیم کپلر شاهد کاهش فشار مخزن سوخت تسلکوپ فضایی کپلر بود که نشانگر پایین بودن شدید ذخیره سوخت است. با این شرایط کپلر دیگر مشاهده علمی و کاوش فضای بی‌کران را متوقف کرده و تا روز بیست و دوم آگوست، یعنی تا زمانی که موقع مخابره اطلاعاتی که طی ۵۱ روز اخیر جمع کرده است، در حالت استراحت خواهد بود.

از تاریخ دوازدهم می ۲۰۱۸، کپلر چشمان تیزبین خود را به سمت مسیری در راستای صورت فلکی خرچنگ متمرکز کرده بود؛ این تلسکوپ فضایی در سال ۲۰۱۵ نیز یکبار دیگر این راستای فعلی را مورد مشاهده قرار داده بود. با دستیابی به اخرین اطلاعات به دست آمده از مشاهدات کپلر، می‌توان درباره سیاره‌های کاندید دارا بودن شرایط حیات که در مشاهده اول در این راستا یافت شدند، تصمیم گیری قطعی کرد. همچنین می‌تواند به دانشمندان در یافتن سیاره‌های جدید در این راستا نیز کمک کند.

همانطور که گفته شد کپلر چند هفته دیگر به خواب خواهد رفت و بیست و دوم آگوست اقدام به مخابره اطلاعات جمع آوری شده به زمین می‌کند. البته این تسلکوپ فضایی در اوایل آگوست بیدار خواهد شد و جهت آنتن‌هایش را به منظور ارسال اطلاعات به سمت زمین تنظیم می‌کند. اگر همه چیز خوب پیش رود، ماموریت مربوط به مشاهدات این فضاپیما در تاریخ ششم آگوست برپا خواهد شد و پس از آغاز مخابره، دانلود آنان تا زمان اتمام سوخت فضاپیما ادامه خواهد داشت.

همانگونه که در ابتدا نیز عنوان شد کپلر در سال ۲۰۰۹ به فضا پرتاب و سه سال نیز بیشتر از عمر خدمتی در نظر گرفته شده برای آن به فعالیت و جمع آوری اطلاعات ادامه داد. این فضاپیما تاکنون موفق به یافتن ۲۶۵۰ سیاره شده است! حتی اگر ماموریت کپلر به زودی تمام شود، با این حال حجم بسیاری از اطلاعات جمع آوری شده توسط این فضاپیما وجود دارد که میبایست بررسی و تحلیل شوند. ناسا تایید کرد که از این تحلیل‌ها پشتیبانی و همچنین حمایت مالی خواهد کرد و انتظار می‌رود حاصل آن بیش از هزار مقاله علمی در سال‌های آتی باشد.