در جست‌وجوی حیات فرازمینی

در جست‌وجوی حیات فرازمینی

در جست‌وجوی حیات فرازمینی

ماهوارۀ تس (TESS سرواژۀ Transiting Exoplanet Survey Satellite) امروز دوشنبه ۲۷ فروردین/ ۱۶ آوریل همراه با موشک فالکون ۹ شرکت اسپیس ایکس، به فضا پرتاب می‌شود. تس با هدف کشف سیاره‌های فراخورشیدی، که امکان میزبانی حیات را دارند، ساخته شده است. این ماهواره چون ابعاد بسیار کوچکی دارد، با پهنای ۱٫۵متر، قادر به گردآوری جزئیات بسیاری از سیاره‌ها نیست و فقط شناساگر محسوب می‌شود تا راه را برای بررسی بیشتر تلسکوپ فضایی جیمز وب هموار سازد. این ماهواره، همچنین، نقش کلیدی در بررسی گستردۀ تلسکوپ پلاتو (PLATO به معنی افلاطون) خواهد داشت. شایان ذکر است، تلسکوپ پلاتو مأموریتش را در سال ۲۰۲۶ آغاز خواهد کرد.

ماهوارۀ تس قادر به جست‌وجوی سراسری آسمان است. به‌گونه‌ای که در سال اولِ فعالیتش نیمکرۀ جنوبی و سپس، در سال دوم نیمکرۀ شمالی را به‌صورت تکه تکه و هر تکه را به مدت ۲۷ روز رصد خواهد کرد. تمرکز تس بر شناسایی ستاره‌های کوتولۀ ام (M) خواهد بود. این ستاره‌ها کمی سردتر و با درخشندگی کمتر نسبت به خورشید هستند. پژوهشگران به کمک تس تلاش خواهند کرد صدها سیاره فراخورشیدی از انواع مختلف از جمله حدود ۵۰ سیاره با ابعاد یک چهارم زمین را شناسایی کنند که امیدوارند تعدادی از آن‌ها زیست پذیر باشند.

کشف دورترین ستاره مشاهده شده تاکنون با تلسکوپ هابل

کشف دورترین ستاره مشاهده شده تاکنون با تلسکوپ هابل

کشف دورترین ستاره مشاهده شده تاکنون با تلسکوپ هابل

ستاره‌شناسان با استفاده از تلسکوپ فضایی هابل دورترین ستاره‌ای را که تاکنون مشاهده شده کشف کرده‌اند. ستاره‌ای داغ و آبی رنگ که ۴٫۴ میلیارد سال پس از مهبانگ وجود داشته است. این کشف، بینش جدیدی را در شکل‌گیری و تکامل ستاره‌ها در جهان اولیه و اجزای خوشه‌های کهکشانی و همچنین ماهیت ماده تاریک فراهم می‌کند.

این ستاره دور در بهار ۱۳۹۵/ ۲۰۱۶ در خوشه کهکشانی MACS J1149-2223 کشف شد. رصد با تلسکوپ هابل در واقع برای ردیابی و دنبال کردن جدیدترین انفجار ابرنواختری‌ای انجام شد که نورش دچار همگرایی گرانشی شده بود و با نام مستعار« رفسدال» (Refsdal)  شناخته می‌شد. در همین حال یک منبع نقطه‌ای به صورت غیرمنتظره در کهکشانی که میزبان ابرنواختر بود درخشان شد. نور این ستاره دور هم مانند انفجار ابرنواختری رفسدال در اثر همگرایی گرانشی، بزرگنمایی پیدا کرده و برای هابل قابل مشاهده شده بود.

ستاره تازه کشف شده حداقل ۱۰۰ برابر دورتر از ستاره‌های منفردی است که ما می‌توانیم بررسی کنیم، به جز انفجارهای ابرنواختری. این ستاره «ال‌اس۱» (LS1 سرواژه Lensed Star 1 به معنی ستاره تحت تاثیر همگرایی گرانشی ۱) نام گرفته است و نور آن هنگامی که جهان فقط سنی حدود ۳۰ درصد سن کنونی آن داشت، یعنی حدود ۴،۴ میلیارد سال بعد از مهبانگ، منتشر شده است. مشاهده ستاره با هابل صرفا به این دلیل امکان‌پذیر بود که نور ستاره به دلیل وجود عدسی گرانشی دو هزار برابر افزایش یافته بود. نور از ال‌اس۱ فقط با جرم عظیم کل خوشه کهکشان تشدید نشده، بلکه جرمی متراکم با حدود سه برابر جرم خورشید نیز که درون خوشه کهکشانی است نور را افزایش داده است که این اثر ریزهمگرایی گرانشی نام دارد.

کشف ال‌اس۱ به ما امکان می‌دهد شناخت جدیدی را در مورد اجزای خوشه کهکشانی به دست بیاوریم. ما می‌دانیم که ریزهمگرایی گرانشی را یک ستاره، ستاره نوترونی یا سیاهچاله‌ای به جرم خورشید ایجاد کرده است. بنابراین ال‌اس‌۱ به ستاره‌شناسان این امکان را می‌دهد که ستاره‌های نوترونی و سیاه چاله‌ها را بررسی کنند که به شکل دیگری قابل مشاهده نیستند و می‌توانند برآورد کنند که چه تعداد از این اجرام تاریک در این خوشه کهکشانی وجود دارد.

از آنجا که خوشه‌های کهکشانی یکی از بزرگترین و پرجرم‌ترین ساختارهای کیهان هستند، شناخت اجزای آن‌ها همچنین دانش ما را در مورد ترکیب کلی کیهان افزایش می‌دهد که شامل اطلاعات بیشتر در مورد ماده تاریک مرموز نیز هست. اگر همان‌طور که اخیرا مطرح شده دست کم بخشی از ماده تاریک شامل سیاهچاله‌های نسبتا کم‌جرم باشد، ما باید بتوانیم این را در منحنی نوری ال‌اس۱ ببینیم. بر اساس مشاهدات به نظر نمی‌رسد بخش بزرگی از ماده تاریک از  سیاه چاله‌های نخستین با حدود ۳۰ برابر جرم خورشید تشکیل شده باشد.

پس از کشف، محققان مجددا از هابل برای اندازه‌گیری طیف ال‌اس۱ استفاده کردند. ستاره‌شناسان براساس تحلیل‌هایشان گمان می‌کنند که LS1 ستاره ابرغولی از رده طیفی B است. این ستاره‌ها بسیار درخشان و آبی رنگ هستند و دمای سطح آن بین ۱۱ هزار تا ۱۴ هزار درجه سانتیگراد است، بیش از دو برابر گرمتر از خورشید.

اما این پایان داستان نبود. مشاهدات انجام شده در پاییز سال ۱۳۹۵ /۲۰۱۶ به طور ناگهانی تصویر دومی از ستاره به ما نشان داد. ستاره‌شناسان واقعا شگفت‌زده شدند که تصویر دوم در مشاهدات قبلی دیده نشده بود چون تصویر کهکشانی هم که ستاره در آن قرار دارد تکرار شده است. ما تصور می‌کنیم که نور تصویر دوم به سبب وجود یک جسم بزرگ متحرک دیگر برای مدت زمان طولانی منحرف و تصویر از دید ما پنهان شده است؛ زمانی که جرم عظیم از خط دید ما خارج شد، تصویر دوم ستاره برای ما قابل مشاهده شد. تصویر دوم و جرم سر راه نور آن، قطعه دیگری از پازل را برای مشخص شدن آرایش خوشه‌های کهکشانی تکمیل می‌کند‌‌. اخترشناسان می‌گویند که با تحقیقات بیشتر و با آغاز به کار تلسکوپ‌های قوی‌تر مانند تلسکوپ فضایی جیمز وب، ریزهمگرایی، بررسی تکامل اولین ستاره‌ها را در کیهان با جزئیاتی فراتر از انتظارات قبلی ممکن خواهد کرد.

ممکن است کهکشان راه شیری در حال بزرگتر شدن باشد

ممکن است کهکشان راه شیری در حال بزرگتر شدن باشد

ممکن است کهکشان راه شیری در حال بزرگتر شدن باشد

اگر به‌ دلیل اضافه وزن ناشی از تعطیلات احساس بدی دارید، ناراحت نباشید! کهکشان ما هم احتمالا در حال بزرگتر شدن است. پژوهشگران با مشاهده سایر کهکشان‌های مارپیچی متوجه شدند که این کهکشان‌ها تمایل به انبساط به میزان ۵۰۰ متر در هر ثانیه دارند.

این پژوهش بر شکل‌گیری ستاره‌ها در لبه کهکشان تمرکز دارد. پس از اینکه ستاره‌های جدید از ابرهای گازی غول پیکر متولد می‌شوند، به آرامی از هم فاصله می‌گیرند و کهکشان را ذره ذره بزرگ‌تر می‌کنند. این موضوع برای راه شیری هم پیش‌بینی شده است، اما از آن جایی که ما درون آن هستیم، واقعا نمی‌توانیم این انبساط را مشاهده کنیم. این یافته‌ها را نویسنده اصلی کریستینا مارتینز لومبیلا (Cristina Martínez-Lombilla) در گردهمایی هفته اروپایی علوم نجوم و فضا (European Week of Astronomy and Space Science) که ۱۴ تا ۱۷ فروردین در لیورپول برگزار شد، ارائه داده است.

گروه از فهرست جامع کهکشانی مربوط به پروژه بررسی دیجیتال آسمان اسلون (Sloan Digital Sky Survey) استفاده کرد و آن را با مشاهدات تلسکوپ فضایی فرابنفش گلکس (GALEX ) و تلسکوپ فضایی فروسرخ اسپیتزر (Spitzer) ادغام کرد. آن‌ها حرکت ستاره‌ها را در لبه کهکشان‌های مشابه راه شیری اندازه گرفتند و به کمک به این مشاهدات، توانستند میزان انبساط راه شیری را تخمین بزنند.

مارتینز لومبیلا که دانشجوی دکتری در موسسه استروفیزیکا دو کاناریاست (Instituto de Astrofísica de Canarias)، در بیانیه‌ای گفت: «راه شیری بسیار بزرگ است اما کار ما نشان می‌دهد که حداقل بخش مرئی آن با تشکیل ستاره‌ها در حومه کهکشان، به آرامی در حال گسترش است. این انبساط سریع نخواهد بود، اما اگر می‌توانستید به آینده سفر کنید و به کهکشانمان در سه میلیارد سال دیگر نگاه کنید، از آن چه امروز هست پنج درصد بزرگتر خواهد بود.»

 این برآورد پیامدهای مهمی برای شکل راه شیری دارد. همانطور که اشاره کردیم، درک ما از شکل کهکشانمان به دلیل قرار داشتنمان در آن محدود است. راه شیری صفحه تختی است به قطر صد هزار سال نوری که در مرکز برآمدگی دارد. این صفحه تخت محل بازوهای مارپیچی است که پر از گاز و ستاره‌های جوان هستند. این برآمدگی میله‌ای شکل است و با ستاره‌های بسیار مسن‌تری پر شده است که تصور می‌شود بین ۷ تا ۱۱ میلیارد سال پیش تشکیل شده باشند. خورشید ما در یکی از بازوهای مارپیچی قرار گرفته است که حدود ۲۷ هزار سال نوری از مرکز راه شیری فاصله دارد.

ثبت تصویری از حلقه اینشتین در اطراف یک عدسی‌ کیهانی

ثبت تصویری از حلقه اینشتین در اطراف یک عدسی‌ کیهانی

ثبت تصویری از حلقه اینشتین در اطراف یک عدسی‌ کیهانی

این تصویر پر از کهکشان است! چشمان تیزبین می‌تواند کهکشان‌های بیضوی و مارپیچی دیدنی را در آن بیابد که با سمت‌گیری‌های گوناگون قابل مشاهده‌اند: برخی کهکشان‌ها از لبه دیده می‌شوند و برخی قرص کامل و بازوهای مارپیچی با شکوهشان به وضوح مشخص است. اکثریت قریب به اتفاق لکه‌ها در این تصویر کهکشان هستند. جرم درخشان مرکز تصویر با نام SDSSJ0146-0929، یک خوشه کهکشانی است، مجموعه عظیمی از صدها کهکشان که با نیروی گرانش گویی در قل و زنجیر شده و کنارهم مانده‌اند.

جرم این خوشه کهکشانی آن‌قدر بزرگ است که می‌تواند فضازمان را به شدت خم و منحنی‌‌های عجیب و غریبی ایجاد ‌کند که تقریبا به شکل دایره‌ای خوشه را در بر گرفته‌اند. این قوس‌های باشکوه نمونه‌هایی از یک پدیده کیهانی به نام حلقه انیشتین هستند. حلقه نورانی زمانی ایجاد می‌شود که نور از اجرام دور مانند کهکشان‌ها از کنار جرمی بسیار عظیم و سنگین مانند این خوشه کهکشان می‌گذرد. در این تصویر، نور از یک کهکشان پس  زمینه به این خوشه کهکشانی می‌رسد و گرانش خوشه سبب می‌شود نور منحرف شود و از مسیرهای مختلف به زمین برسد؛ در نتیجه ما چندین تصویر از یک کهکشان را مشاهده می‌کنیم. این «عدسی‌های گرانشی» دقیقا همانند عدسی‌های اپتیکی سبب بزرگنمایی تصاویر کهکشان‌های پس‌زمینه می‌شوند.

 

تلسکوپ هابل برنده مسابقه طناب‌کشی کیهانی را تعیین کرد

تلسکوپ هابل برنده مسابقه طناب‌کشی کیهانی را تعیین کرد

تلسکوپ هابل برنده مسابقه طناب‌کشی کیهانی را تعیین کرد

در اطراف کهکشان ما یک مسابقه طناب کشی کیهانی به راه افتاده و تنها تلسکوپ فضایی هابل ناسا می‌تواند دریابد که چه کسی پیروز شده است. بازیکنان، دو کهکشان کوتوله ابر ماژلانی بزرگ و ابر ماژلانی کوچک هستند که هر دو در مداری به دور کهکشان راه شیری می‌چرخند.

اما همان‌طور که آن‌ها در اطراف راه شیری می‌چرخند، به دور هم نیز می چرخند و یکدیگر را می کشند؛ یکی از آن‌ها یک ابر بزرگ از گاز را از همدم خود به بیرون پرت کرده است که  «بازوی پیشرو» نام دارد.بازوی پیشروتجمع عظیمی از گاز است که کهکشان راه شیری در حال بلعیدن آن است و باعث تولد ستاره‌های جدید در کهکشان ما شده است. این ساختار ابعادی تقریبا برابر نصف کهکشان ما دارد و حدود یک یا دو میلیارد ساله است. نام آن از این واقعیت گرفته شده که جلوتر از ابرهای ماژلانی حرکت می‌کند.

سوالی که وجود دارد این است که این گاز از ابر ماژلانی بزرگ بیرون کشیده شده یا ابر ماژلانی کوچک؟ اخترشناسی به نام اندرو فاکس از موسسه علوم تلسکوپ فضایی و همکارانش با استفاده از تلسکوپ هابل ترکیبات این گاز را بررسی کردند تا به منشا آن پی ببرند. تحقیقات فاکس، ادامه پژوهش سال ۱۳۹۲ /۲۰۱۳ او است که در آن ساختاری را بررسی کرد که پشت ابرهای ماژلانی بزرگ و کوچک حرکت می‌کند. در آن پژوهش مشخص شد که گاز در این ساختار نوار-مانند که «جریان ماژلانی» نامیده می‌شود، از هر دو کهکشان کوتوله نشات می‌گیرد.

حالا فاکس به سراغ همتای آن، «بازوی پیشرو» رفته است. بر خلاف جریان ماژلانی دنباله‌رو، این «بازو»ی پاره پاره در حال حاضر به صفحه کهکشان راه شیری رسیده و از این سفر جان سالم به در برده است. بازوی پیشرو یک مثال زنده از «برافزایش» گاز یعنی فرآیند سقوط گاز به کهکشان است. دیدن این موضوع در کهکشان‌های دور از راه شیری بسیار دشوار است، چرا که آن‌ها خیلی کم‌نورند، اما از آنجا که این دو کهکشان در همسایگی ما هستند، ما گویی یک صندلی ردیف جلو برای مشاهده آن‌ها داریم.

فاکس و گروه او با استفاده از تصاویر فرابنفش هابل، روی گاز بازوی پیشرو تحلیل شیمیایی انجام دادند. آن‌ها نور هفت اختروش (هسته‌های درخشان کهکشان‌های فعال) را که میلیاردها سال نوری دورتر از این ابر گاز قرار دارند مشاهده کردند. این دانشمندان با استفاده از طیفنگار هابل، اندازه‌گیری کردند که چگونه این نور از طریق ابر فیلتر می‌شود (طول موج‌هایی از آن جذب می‌شود). به طور خاص، آن‌ها به دنبال جذب نور فرابنفش از سوی اکسیژن و گوگرد ابر بودند‌. آن‌ها با ترکیبی از مشاهدات هابل و تلسکوپ گرین بنک و پس از تجزیه و تحلیل بسیار ‌توانستند ترکیبات و سرعت گاز در «ابر پیشرو» را تعیین و برنده مسابقه کیهانی را مشخص کنند: ترکیبات گاز با ابر ماژلانی کوچک مطابقت دارد. این نشان می‌دهد که ابر ماژلانی بزرگ در مسابقه طناب کشی در حال پیروز شدن است چون  گاز زیادی از همسایه کوچک‌ترش بیرون کشیده است.

رسیدن به این پاسخ تنها به دلیل قابلیت منحصر به فرد هابل در رصد فرابنفش ممکن بود. به دلیل اینکه جو زمین برخی تابش‌ها را حذف می‌کند، تابش فرابنفش از زمین قابل بررسی نیست. تمام خطوط مورد نظر در این پژوهش، از جمله اکسیژن و گوگرد، در ناحیه فرابنفش طیف قرار دارند؛ بنابراین در نور مرئی و فروسرخن می‌توان آن‌ها را مشاهده کرد.

گاز بازوی پیشرو در حال حاضر درحال عبور از صفحه کهکشان ماست. گاز در حال عبور با گاز خود کهکشان راه شیری برهم‌کنش می‌کند و چندپاره و تکه تکه می‌شود. بررسی این گاز یک مطالعه موردی مهم از چگونگی انتقال گاز به درون کهکشان‌ها و تشکیل ستاره‌‌ها به واسطه آن است. ستاره‌شناسان از شبیهسازی استفاده می‌کنند و می‌کوشند جریان گاز به داخل کهکشان‌های دیگر را درک کنند.

هابل کهکشانی را کشف کرد که ماده تاریک ندارد

هابل کهکشانی را کشف کرد که ماده تاریک ندارد

هابل کهکشانی را کشف کرد که ماده تاریک ندارد

یک گروه پژوهشی بین‌المللی با استفاده از تلسکوپ فضایی هابل و چندین رصدخانه زمینی، برای اولین بار کهکشانی را در محدوده کیهانی ما کشف کرده‌اند که تقریبا هیچ ماده تاریکی ندارد. کشف کهکشان NGC 1052-DF2 نظریه‌های پذیرفته شده کنونی برای شکل‌گیری کهکشان‌ها را به چالش می‌کشد و بینش جدیدی را درباره ماهیت ماده تاریک ارائه می‌دهد.

هابل کمک کرده است تا  فاصله دقیق ۶۵ میلیون سال نوری این کهکشان از ما تایید و اندازه و روشنایی آن نیز تعیین شود. بر اساس این داده‌ها، گروه کشف کرد که NGC 1052-DF2 بزرگتر از راه شیری است، اما تعداد ستاره‌های آن تقریبا ۲۵۰ برابر کمتر است که باعث می‌شود آن را در رده یک «کهکشان فوق‌العاده پراکنده (غیرمتمرکز)» (UDG یا Ultra Diffuse Galaxy) تقسیم‌بندی کنیم‌. این کهکشان واقعا شگفت‌آور است، لکه‌ای غول پیکر که می‌توان کهکشان‌های پشت سر آن را دید و به معنای واقعی کلمه یک کهکشان شفاف است.

اندازه‌گیری‌های بیشتر از خواص دینامیکی ده خوشه کروی که به دور کهکشان حرکت می‌کردند به گروه این امکان را داد که مقدار جرم کهکشان را به دست آورند. این جرم با جرم ستاره‌های کهکشان قابل مقایسه است و منجر به این نتیجه می‌شود که NGC 1052-DF2 حداقل ۴۰۰ برابر کمتر از مقداری که ستاره‌شناسان برای چنین کهکشانی پیش‌بینی می‌کنند، ماده تاریک دارد. نظریه‌های فعلی در مورد توزیع ماده تاریک و تاثیر آن در شکل گیری کهکشان این یافته را پیش‌بینی نمی‌کنند. به طور معمول تصور می‌شود ماده تاریک بخش جدایی‌ناپذیری از تمام کهکشان‌ها است؛ همانند چسبی که اجزای آن‌ها را کنار هم نگه می‌دارد. این ماده نامرئی اسرارآمیز، جنبه کاملا غالب هر کهکشان است. پیدا کردن یک کهکشان بدون ماده تاریک کاملا غیرمنتظره است و دیدگاه‌های معمول درباره نحوه عملکرد کهکشان‌ها را به چالش می‌کشد.

هیچ نظریه‌ای وجود ندارد که این نوع کهکشان‌ها را پیش‌بینی کند. هرچند عجیب به نظر می‌رسد، اما وجود کهکشان بدون آثاری از ماده تاریک نظریه‌هایی را که سعی در توضیح کیهان بدون ماده تاریک دارند، نفی می‌کند. کشف NGC 1052-DF2 نشان می‌دهد که ماده تاریک گویی از کهکشان‌ها جداشدنی است و در صورتی انتظار چنین چیزی می‌رود که ماد‌ه تاریک به ماده معمولی فقط از طریق گرانش مقید باشد. محققان در حال حاضر ایده‌هایی را در مورد چگونگی توضیح ماده تاریک گمشده در NGC 1052-DF2 دارند؛ آیا یک رویداد فاجعه‌بار مانند تولد تعداد بسیار زیادی ستاره‌ پرجرم، همه ماده گاز و ماده تاریک کهکشان را از بین ‌برده است؟ آیا رشد کهکشان‌ بیضوی پرجرم مجاور یعنی NGC 1052 که میلیاردها سال پیش روی داد، نقش مهمی در کمبود ماده تاریک NGC 1052-DF2 ایفا کرده است؟

برای پیدا کردن توضیح مناسب، گروه در حال حاضر به دنبال شکار کهکشان‌های دیگری است که کمبود ماده تاریک داشته باشند و برای این کار در حال تجزیه و تحلیل تصاویر هابل از ۲۳ کهکشان  فوق‌العاده پراکنده است که به نظر می‌رسد سه کهکشان از میان آن‌ها مشابه NGC 1052-DF2 باشند.

 

بخش رکورد سرعتی ماراتن مسیه

بخش رکورد سرعتی ماراتن مسیه

بخش رکورد سرعتی ماراتن مسیه

امسال در بخش رقابت در ماراتن مسیه ۹۶، جدا از بخش سنتی رقابت که بر سر رصد فهرست اجرام مسیه و اجرام منتخب از فهرست‌های افزوده شده انجام می‌شود، بخش ویژه جدیدی با عنوان «رکورد سرعتی ماراتن مسیه» افزوده شده است.

به این ترتیب که برای اولین بار این بخش به صورت رصد ۱۰۰ جرم منتخب از فهرست مسیه در کوتاه‌ترین زمان ممکن در طول شب انجام می‌شود و هدف آن رکوردگیری سرعت و دقت رصدگران است.

برنده این بخش رصدگری خواهد بود که بتواند ۱۰۰ جرم برگزیده و غیربحرانی از فهرست مسیه (تمام اجرام فهرست مسیه به جز M74، M77، M33،M15 ، M55، M75، M30، M2، M72 وM73) را در کوتاه‌ترین زمان ممکن در طول شب برگزاری ماراتن مسیه رصد کرده و به ثبت داور برساند.

به این ترتیب رصدگرانی که به دلایل مختلف ممکن است در طول شب شانس رصد اجرام بحرانی در ابتدا و انتهای شب را از دست بدهند، در طول شب فرصت خواهند داشت که بخت خود را برای کسب مقام در بخش رکورد سرعتی ماراتن مسیه بیازمایند. هرچند بدیهی است برگزیدگان اصلی ماراتن در بخش سنتی رقابت، رصدگرانی خواهند بود که بیشترین امتیاز را از مجموع ۲۰۰ امتیاز حاصل از رصد ۱۸۰ جرم رقابت امسال کسب کنند.

نکته کلیدی برای کسب موفقیت در بخش رکورد سرعتی این است که رصدگران بلافاصله پس از رصد ۱۰۰ جرم منتخب، بدون فوت وقت، زمان ثبت صدمین جرم را به داور خود اطلاع دهند.

آسمان در این هفته، ۲۲ تا ۲۸ اسفند

آسمان در این هفته، 22 تا 28 اسفند

آسمان در این هفته، 22 تا 28 اسفند

طبق روال هر هفته به مهمانی آسمان شب دعوت شده‌ایم و رویداد‌های رصدی این هفته را با هم مرور خواهیم کرد.

در ابتدا با سیاره گریزپای عطارد شروع می‌کنیم،  این سیاره را می‌توان برخی مواقع پس از غروب خورشید در سمت غرب آسمان و برخی دیگر پس از طلوع خورشید در سمت شرق آسمان مشاهده کرد.

در تاریخ ۲۴ اسفند شاهد بیشترین کشیدگی شرقی این سیاره در سمت غرب آسمان هستیم؛ به خاطر داشته باشید که بهترین زمان رصد سیاره عطارد در کشیدگی شرقی یا غربی آن است زیرا فقط در این دو زمان عطارد از خورشید بیشترین فاصله ظاهری را خواهد گرفت. سیاره گریزپای عطارد را می‌توان دقایقی پس از غروب خورشید روز پنجشنبه ۲۴ اسفند در سمت غرب آسمان و در ارتفاع حدودا ۱۵ درجه از افق مشاهده کرد. عطارد یا تیر همچون ستاره‌ای نسبتا کم نور در سمت غرب آسمان مشاهده می‌شود که می‌توانید برای یافتن آن از سیاره پر نور زهره که این سیاره زیبا نیز در همان حوالی است کمک بگیرید. اگر ابتدا سیاره زهره را یافتید کافی است کمی سمت بالا و راست آن را با دقت نگاه کنید، آنگاه سیاره عطارد را خواهید یافت.

رویت هلال ماه، یکی از فعالیت‌های نجومی است که اکثر رصدگران به آن علاقه خاصی دارند و شاید دلیل این علاقه را صرفا کسانی بدانند که حداقل یک بار هلال نازک و زیبا ماه را از پشت ابزار رصدی دیده باشند. در این هفته دو رویت هلال ماه را پیش رو خواهیم داشت که هر دو با چشم غیر مسلح قابل مشاهده هستند؛ در ادامه به آن خواهیم پرداخت.

هلال آخر ماه جمادی الثانی ۱۴۳۹ هجری قمری در صبحگاه ۲۵ اسفند با چشم غیرمسلح، در سمت شرق آسمان و قبل از طلوع خورشید قابل مشاهده است.

 

هلال اول ماه رجب المرجب ۱۴۳۹ هجری قمری در شامگاه ۲۷ اسفند با چشم غیرمسلح، در سمت غرب آسمان و پس از غروب خورشید قابل مشاهده است. رصد با دوربین دوچشمی برای هر دو هلال پیشنهاد می‌شود.

 

رویداد بعدی این هفته مقارنه دو سیاره عطارد و زهره است که می‌توان آن را در شامگاه ۲۸ اسفند ماه پس از غروب خورشید در سمت غرب آسمان رصد کرد. این رویداد می‌تواند سوژه مناسبی برای عکس‌برداری با مناظر زمینی باشد.

 

نابودی اولین ایستگاه فضایی چین تا آوریل ۲۰۱۸

نابودی اولین ایستگاه فضایی چین تا آوریل 2018

نابودی اولین ایستگاه فضایی چین تا آوریل 2018

اداره امور فضایی سازمان ملل متحد به چین اعلام کرده است که ایستگاه فضایی تیانگونگ-۱ تا هشت ماه آینده وارد جو زمین شده و نابود خواهد شد.

پیش از این پیش‌بینی شده بود که این سقوط تا ماه فوریه اتفاق خواهد افتاد.

این ایستگاه فضایی در سپتامبر ۲۰۱۱ به فضا پرتاب شد و از سال ۲۰۱۶ فعالیت علمی خود را متوقف کرد اما تا به امروز ساختار ظاهری خود را حفظ کرده است.

در حال حاضر این ایستگاه فضایی در ارتفاع ۳۴۹ کیلومتری سطح زمین قرار دارد اما روزانه ۱۶۰ متر از ارتفاع آن کاسته می‌شود.

مراکز مختلف نظارتی در عرصه فضا پیش‌بینی‌های متفاوتی در رابطه با تاریخ ورود این ایستگاه به جو انجام داده‌اند که بیشتر آنها ماه‌های ژانویه، فوریه، مارس و آوریل ۲۰۱۸ را به عنوان تاریخ نابودی کامل ایستگاه تیانگونگ-۱ اعلام کرده‌اند.

بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد که نابودی این ایستگاه خطری برای هواپیماها و وسایل نقلیه هوایی نخواهد داشت و احتمال بروز حادثه بسیار ناچیز است.

در اعلامیه سازمان ملل به چین آمده است که این کشور باید به طور کامل بر روند ورود این ایستگاه به جو نظارت کند و اطلاعات کامل در رابطه با این اتفاق را منتشر کند.

همچنین این سازمان چین را موظف کرده است که در زمان وقوع سقوط قطعی از طریق کانال‌های دیپلماتیک اطلاع‌رسانی کند.

ایستگاه فضایی تیانگونگ-۱ پس از آنکه درخواست چین برای همکاری در پروژه ایستگاه فضایی بین‌المللی رد شد، بوسیله آژانس فضایی چین ساخته و به فضا پرتاب شد.

چین اعلام کرد که این ایستگاه به عنوان یک نمونه اولیه و غیردائم خواهد بود و نمونه ثانویه‌ای از آن را در سال ۲۰۱۶ با نام “تیانگونگ-۲” تولید و راه‌اندازی کرد.

سیاره های قابل سکونت در کهکشان کدامند؟

سیاره های قابل سکونت در کهکشان کدامند؟

سیاره های قابل سکونت در کهکشان کدامند؟

محققان با انتشار فهرستی از ۷ سیاره قابل سکونت در کهکشان راه شیری اظهار داشتند که تعداد این سیاره ها بیشتر هم خواهد شد.
محققان به مناسبت اولین سالگرد کشف سیاره های قابل سکونت بزرگتر از زمین اقدام به انتشار فهرستی از این سیاره های قابل سکونت کرده و آن را در سایت آزمایشگاه سیارات قابل سکونت دانشگاه پرتوریکو به این آدرس قرار دادند.
این فهرست وقتی سال گذشته منتشر شد تنها دربرگیرنده نام دو سیاره بود.
براساس اظهارات ابل مندز محقق اصلی این تیم تحقیقاتی، این گروه در آن زمان انتظار داشت که در سال اول یک یا دو سیاره به این فهرست اضافه شوند. اما اکنون ۵ سیاره جدید به این فهرست اضافه شده که فراتر از تصور ما بود.
مندز رئیس آزمایشهای سیارات قابل سکونت دانشگاه پورتوریکو اظهار داشت: هدف اصلی انتشار این فهرست تحقیقات بیشتر است اما ما فکر کردیم که شاید این فهرست برای عموم مردم نیز جالب باشد.
درحال حاضر اطلاعات بسیاری درباره کشف سیاره های قابل سکونت وجود دارد که این امر ممکن است برای مردم عادی گیج کنده باشد، از این رو ما فهرستی تهیه کردیم تا همه بتوانند همه اطلاعات مهم را مورد بررسی قرار دهند.
وی همچنین اظهار داشت که دانشمندان برای پیدا کردن سیارات قابل سکونت هوشمندتر شده اند و سرعت این اکتشافها جریان بیشتری به خود گرفته است.
درحال حاضر ۲۷ سیاره در انتظار قرار گیری در این فهرست هستند. در این میان ابزار جستجوگر سیاره HARPS که در شیلی قرار دارد و تلسکوپ فضای کپلر در میان سایر تلسکوپها هر ماه سیارات فراخورشیدی بیشتری پیدا می کنند.
این گروه تحقیقاتی در مرحله اول پتانسیل زندگی در یک سیاره را با استفاده از سه عامل مورد بررسی قرار می دهد. در دسترس بودن انرژی از ستاره میزبانی که سیاره را می پذیرد، جرم سیاره و اندازه این سیاره از این عوامل هستند.
واضح است که غولهای گازی بزرگتر که اطراف ستاره های مختلف می چرخند نمی توانند از حیات پشتیبانی کنند.
قسمت اعظم این فهرست به طور مستقیم از تحقیقات این گروه در یک اکتشاف سیارات فراخورشیدی گرفته شده است. اما محققان تأکید کرده اند که این اطلاعات در مراحل ابتدایی است و تاکنون قسمت اعظم دانش ما از اندازه گیریهای ساده فیزیکی حاصل شده و اطلاعات بیولوژیکی و شیمیایی کمتر شناخته شده است.
این فهرست تاکنون میان عموم مردم و مجامع علمی چون موسسه زیست ستاره شناسی مورد تجلیل قرار گرفته است.