سیاره سرخ میزبان مریخ‌نشین جدیدی خواهد شد

سیاره سرخ میزبان مریخ‌نشین جدیدی خواهد شد

سیاره سرخ میزبان مریخ‌نشین جدیدی خواهد شد

به‌زودی، مریخ میزبان مریخ‌نشین اینسایت (InSight، به معنی بینش) خواهد بود. این مریخ‌نشین قرار است با موشک اطلس ۵ زمین را به مقصد دشت الیسیوم در نیمکرۀ شمالی سیارۀ سرخ ترک کند. این پرتاب قرار است ساعت ۱۵ و ۳۵ دقیقه (به وقت ایران) در روز ۱۵ اردیبهشت و برخلاف معمول از ساحل غربی ایالات متحده صورت گیرد. در صورت رخ دادن هرگونه پیشامد پیش‌بینی نشده، تا دو ساعت برنامۀ زمانی مناسب برای پرتاب همچنان باز خواهد بود.

اطلس ۵ می‌تواند تا ۳/۸ میلیون نیوتون نیروی پیشران ایجاد کند و رهسپار لایه‌های بالایی جو شود. این موشک برای ۱۷ ثانیه به صورت عمودی بالا خواهد رفت و پس از آن، مسیر خود را به سمت قطب جنوب کج خواهد کرد. مریخ‌نشین اینسایت قرار است عمق مریخ را برای فهم چگونگی شکل‌گیری سیاره‌های سنگی، مانند زمین، بررسی کند. دستگاه‌هایی مثل لرزه‌نگار مریخ­ و دستگاه پایشِ جریانِ گرمای زیر سطح در مریخ‌نشین اینسایت تعبیه شده‌اند.

در جست‌وجوی حیات فرازمینی

در جست‌وجوی حیات فرازمینی

در جست‌وجوی حیات فرازمینی

ماهوارۀ تس (TESS سرواژۀ Transiting Exoplanet Survey Satellite) امروز دوشنبه ۲۷ فروردین/ ۱۶ آوریل همراه با موشک فالکون ۹ شرکت اسپیس ایکس، به فضا پرتاب می‌شود. تس با هدف کشف سیاره‌های فراخورشیدی، که امکان میزبانی حیات را دارند، ساخته شده است. این ماهواره چون ابعاد بسیار کوچکی دارد، با پهنای ۱٫۵متر، قادر به گردآوری جزئیات بسیاری از سیاره‌ها نیست و فقط شناساگر محسوب می‌شود تا راه را برای بررسی بیشتر تلسکوپ فضایی جیمز وب هموار سازد. این ماهواره، همچنین، نقش کلیدی در بررسی گستردۀ تلسکوپ پلاتو (PLATO به معنی افلاطون) خواهد داشت. شایان ذکر است، تلسکوپ پلاتو مأموریتش را در سال ۲۰۲۶ آغاز خواهد کرد.

ماهوارۀ تس قادر به جست‌وجوی سراسری آسمان است. به‌گونه‌ای که در سال اولِ فعالیتش نیمکرۀ جنوبی و سپس، در سال دوم نیمکرۀ شمالی را به‌صورت تکه تکه و هر تکه را به مدت ۲۷ روز رصد خواهد کرد. تمرکز تس بر شناسایی ستاره‌های کوتولۀ ام (M) خواهد بود. این ستاره‌ها کمی سردتر و با درخشندگی کمتر نسبت به خورشید هستند. پژوهشگران به کمک تس تلاش خواهند کرد صدها سیاره فراخورشیدی از انواع مختلف از جمله حدود ۵۰ سیاره با ابعاد یک چهارم زمین را شناسایی کنند که امیدوارند تعدادی از آن‌ها زیست پذیر باشند.

آسیاک : پایگاه تخصصي علم نجوم ۲۰۱۸-۰۴-۱۵ ۱۲:۲۸:۰۲

آسمان در این هفته، 21 تا 27 فروردین

آسمان در این هفته، 21 تا 27 فروردین

شما را هر هفته به مهمانی آسمان دعوت کرده‌ایم…

با ما همراه باشید

در این شب‌های بهاری به دلیل شرایط جوی نامناسب شاید برنامه‌ریزی برای یک شب رصدی نیاز به دقت نظر بیشتری داشته باشد. پیشنهاد می‌شود حتما وبگاه‌های هواشناسی را بررسی کنید، هرچند آسمان به همراه نعمت‌های زیادش ارزش ریسک کردن را دارد.

یکی از این نعمت‌های شگفت‌انگیز آسمان، کهکشان‌هایی هستند که با وجود فاصله زیادی که از ما دارند، رصدشان هیجان‌انگیز است. به طور مثال در صورت‌های فلکی‌ سنبله و گیسو تعداد زیادی کهکشان وجود دارد که پیشنهاد می‌شود رصد آن‌ها را از دست ندهید. البته لازم به ذکر است که برای این کار به ابزار رصدی مناسب اعم از دوربین دوچشمی یا تلسکوپ نیاز دارید.

در هفته پیش رو در ۲۴ فروردین شاهد مقارنه ماه و سیاره نپتون هستیم. نپتون آخرین سیاره منظومه شمسی است که به نام همزاد اورانوس یا خدای دریا معروف است. این پدیده حدودا در ساعت ۵:۳۰ صبح تا قبل از طلوع آفتاب قابل رصد کردن است. این دو با فاصله ظاهری ۲٫۵ درجه قوسی در سمت شرق آسمان با ابزار رصدی و چشم مسلح دیده می‌شوند.

 ۲۵ امین روز فروردین ماه شاهد رصد هلال صبحگاهی ماه رجب سال ۱۴۳۹ هجری قمری هستیم. این هلال فقط با ابزار قوی، وجود شرایط جوی مناسب و افق باز در سراسر کشور رویت می‌شود. لحظه مقارنه ماه (زمانی که ماه دقیقا بین زمین و خورشید قرار می‌گیرد و از نظر ناظر زمینی کمترین فاصله را با خورشید دارد) ۲۷ فروردین ساعت ۶:۲۸ خواهد بود.

آسیاک : پایگاه تخصصي علم نجوم ۲۰۱۸-۰۴-۱۵ ۱۲:۲۸:۰۲

آسمان در این هفته، 21 تا 27 فروردین

آسمان در این هفته، 21 تا 27 فروردین

شما را هر هفته به مهمانی آسمان دعوت کرده‌ایم…

با ما همراه باشید

در این شب‌های بهاری به دلیل شرایط جوی نامناسب شاید برنامه‌ریزی برای یک شب رصدی نیاز به دقت نظر بیشتری داشته باشد. پیشنهاد می‌شود حتما وبگاه‌های هواشناسی را بررسی کنید، هرچند آسمان به همراه نعمت‌های زیادش ارزش ریسک کردن را دارد.

یکی از این نعمت‌های شگفت‌انگیز آسمان، کهکشان‌هایی هستند که با وجود فاصله زیادی که از ما دارند، رصدشان هیجان‌انگیز است. به طور مثال در صورت‌های فلکی‌ سنبله و گیسو تعداد زیادی کهکشان وجود دارد که پیشنهاد می‌شود رصد آن‌ها را از دست ندهید. البته لازم به ذکر است که برای این کار به ابزار رصدی مناسب اعم از دوربین دوچشمی یا تلسکوپ نیاز دارید.

در هفته پیش رو در ۲۴ فروردین شاهد مقارنه ماه و سیاره نپتون هستیم. نپتون آخرین سیاره منظومه شمسی است که به نام همزاد اورانوس یا خدای دریا معروف است. این پدیده حدودا در ساعت ۵:۳۰ صبح تا قبل از طلوع آفتاب قابل رصد کردن است. این دو با فاصله ظاهری ۲٫۵ درجه قوسی در سمت شرق آسمان با ابزار رصدی و چشم مسلح دیده می‌شوند.

 ۲۵ امین روز فروردین ماه شاهد رصد هلال صبحگاهی ماه رجب سال ۱۴۳۹ هجری قمری هستیم. این هلال فقط با ابزار قوی، وجود شرایط جوی مناسب و افق باز در سراسر کشور رویت می‌شود. لحظه مقارنه ماه (زمانی که ماه دقیقا بین زمین و خورشید قرار می‌گیرد و از نظر ناظر زمینی کمترین فاصله را با خورشید دارد) ۲۷ فروردین ساعت ۶:۲۸ خواهد بود.

مقایسه چهره خورشید در طول‌موج‌های مختلف

مقایسه چهره خورشید در طول‌موج‌های مختلف

مقایسه چهره خورشید در طول‌موج‌های مختلف

رصدخانه دینامیک خورشیدی یا  «اس‌دی‌او» (SDO) ناسا تصویر خورشید را در سه طول موج مختلف فرابنفش باهم ترکیب کرده است تا نشان دهد که پدیده‌ها و جزئیات مختلفی که در یک طول موج  ظاهر می‌شوند در طول موج‌های دیگر به سختی قابل مشاهده‌اند و یا دیدن‌شان غیرممکن است.

در تصویر قرمز (۳۰۴ آنگستروم)، ما می‌توانیم سیخک‌های بسیار کوچک و برخی از زبانه‌های کوچک را در لبه خورشید مشاهده کنیم که در دو تصویر دیگر مشاهده آن آسان نیست.

در تصویر دوم ( وسط ) (۱۹۳ آنگستروم)، ما می‌توانیم به راحتی حفره‌ تاجی تاریک و بزرگی را مشاهده کنیم، در حالی که در مابقی تشخیص آن غیرممکن است.

در تصویر سوم (۱۷۱ آنگستروم)، ما می‌توانیم رشته‌های پلاسما را بالای سطح، به خصوص بالاتر از منطقه کوچک و روشن فعال در نزدیکی لبه سمت راست ببینیم. اینها فقط سه طول موج از میان ۱۰ طول موج فرابنفشی است که رصدخانه دینامیک خورشیدی هر ۱۲ ثانیه از خورشید ثبت می‌کند.

کشف دورترین ستاره مشاهده شده تاکنون با تلسکوپ هابل

کشف دورترین ستاره مشاهده شده تاکنون با تلسکوپ هابل

کشف دورترین ستاره مشاهده شده تاکنون با تلسکوپ هابل

ستاره‌شناسان با استفاده از تلسکوپ فضایی هابل دورترین ستاره‌ای را که تاکنون مشاهده شده کشف کرده‌اند. ستاره‌ای داغ و آبی رنگ که ۴٫۴ میلیارد سال پس از مهبانگ وجود داشته است. این کشف، بینش جدیدی را در شکل‌گیری و تکامل ستاره‌ها در جهان اولیه و اجزای خوشه‌های کهکشانی و همچنین ماهیت ماده تاریک فراهم می‌کند.

این ستاره دور در بهار ۱۳۹۵/ ۲۰۱۶ در خوشه کهکشانی MACS J1149-2223 کشف شد. رصد با تلسکوپ هابل در واقع برای ردیابی و دنبال کردن جدیدترین انفجار ابرنواختری‌ای انجام شد که نورش دچار همگرایی گرانشی شده بود و با نام مستعار« رفسدال» (Refsdal)  شناخته می‌شد. در همین حال یک منبع نقطه‌ای به صورت غیرمنتظره در کهکشانی که میزبان ابرنواختر بود درخشان شد. نور این ستاره دور هم مانند انفجار ابرنواختری رفسدال در اثر همگرایی گرانشی، بزرگنمایی پیدا کرده و برای هابل قابل مشاهده شده بود.

ستاره تازه کشف شده حداقل ۱۰۰ برابر دورتر از ستاره‌های منفردی است که ما می‌توانیم بررسی کنیم، به جز انفجارهای ابرنواختری. این ستاره «ال‌اس۱» (LS1 سرواژه Lensed Star 1 به معنی ستاره تحت تاثیر همگرایی گرانشی ۱) نام گرفته است و نور آن هنگامی که جهان فقط سنی حدود ۳۰ درصد سن کنونی آن داشت، یعنی حدود ۴،۴ میلیارد سال بعد از مهبانگ، منتشر شده است. مشاهده ستاره با هابل صرفا به این دلیل امکان‌پذیر بود که نور ستاره به دلیل وجود عدسی گرانشی دو هزار برابر افزایش یافته بود. نور از ال‌اس۱ فقط با جرم عظیم کل خوشه کهکشان تشدید نشده، بلکه جرمی متراکم با حدود سه برابر جرم خورشید نیز که درون خوشه کهکشانی است نور را افزایش داده است که این اثر ریزهمگرایی گرانشی نام دارد.

کشف ال‌اس۱ به ما امکان می‌دهد شناخت جدیدی را در مورد اجزای خوشه کهکشانی به دست بیاوریم. ما می‌دانیم که ریزهمگرایی گرانشی را یک ستاره، ستاره نوترونی یا سیاهچاله‌ای به جرم خورشید ایجاد کرده است. بنابراین ال‌اس‌۱ به ستاره‌شناسان این امکان را می‌دهد که ستاره‌های نوترونی و سیاه چاله‌ها را بررسی کنند که به شکل دیگری قابل مشاهده نیستند و می‌توانند برآورد کنند که چه تعداد از این اجرام تاریک در این خوشه کهکشانی وجود دارد.

از آنجا که خوشه‌های کهکشانی یکی از بزرگترین و پرجرم‌ترین ساختارهای کیهان هستند، شناخت اجزای آن‌ها همچنین دانش ما را در مورد ترکیب کلی کیهان افزایش می‌دهد که شامل اطلاعات بیشتر در مورد ماده تاریک مرموز نیز هست. اگر همان‌طور که اخیرا مطرح شده دست کم بخشی از ماده تاریک شامل سیاهچاله‌های نسبتا کم‌جرم باشد، ما باید بتوانیم این را در منحنی نوری ال‌اس۱ ببینیم. بر اساس مشاهدات به نظر نمی‌رسد بخش بزرگی از ماده تاریک از  سیاه چاله‌های نخستین با حدود ۳۰ برابر جرم خورشید تشکیل شده باشد.

پس از کشف، محققان مجددا از هابل برای اندازه‌گیری طیف ال‌اس۱ استفاده کردند. ستاره‌شناسان براساس تحلیل‌هایشان گمان می‌کنند که LS1 ستاره ابرغولی از رده طیفی B است. این ستاره‌ها بسیار درخشان و آبی رنگ هستند و دمای سطح آن بین ۱۱ هزار تا ۱۴ هزار درجه سانتیگراد است، بیش از دو برابر گرمتر از خورشید.

اما این پایان داستان نبود. مشاهدات انجام شده در پاییز سال ۱۳۹۵ /۲۰۱۶ به طور ناگهانی تصویر دومی از ستاره به ما نشان داد. ستاره‌شناسان واقعا شگفت‌زده شدند که تصویر دوم در مشاهدات قبلی دیده نشده بود چون تصویر کهکشانی هم که ستاره در آن قرار دارد تکرار شده است. ما تصور می‌کنیم که نور تصویر دوم به سبب وجود یک جسم بزرگ متحرک دیگر برای مدت زمان طولانی منحرف و تصویر از دید ما پنهان شده است؛ زمانی که جرم عظیم از خط دید ما خارج شد، تصویر دوم ستاره برای ما قابل مشاهده شد. تصویر دوم و جرم سر راه نور آن، قطعه دیگری از پازل را برای مشخص شدن آرایش خوشه‌های کهکشانی تکمیل می‌کند‌‌. اخترشناسان می‌گویند که با تحقیقات بیشتر و با آغاز به کار تلسکوپ‌های قوی‌تر مانند تلسکوپ فضایی جیمز وب، ریزهمگرایی، بررسی تکامل اولین ستاره‌ها را در کیهان با جزئیاتی فراتر از انتظارات قبلی ممکن خواهد کرد.

پای انسان تا کجا به فضا باز می‌شود؟

پای انسان تا کجا به فضا باز می‌شود؟

پای انسان تا کجا به فضا باز می‌شود؟

فردا پنجشنبه ۲۳ فروردین، مصادف با سالگرد پرواز یوری گاگارین (نخستین فضانورد جهان) به فضاست. او ۵۷ سال پیش در چنین روزی سوار بر فضاپیمای وُستُک ـ ۱، از پایگاه فضایی بایکانور در قزاقستان به فضا اعزام شد.

او پس از ۱۰۸ دقیقه سفر فضایی و یک بار گردش به دور زمین به سلامت به زمین بازگشت و عنوان پرافتخار نخستین فضانورد جهان را از آن خود کرد. در سال‌های گذشته علاقه‌مندان به فضا در سراسر جهان، سالگرد این رویداد تاریخی را با عنوان شب یوری جشن می‌گیرند.

با یک جست‌وجوی ساده اینترنتی می‌توانید اطلاعات زیادی درباره شب یوری و پرواز نخستین انسان به فضا به دست بیاورید. اما چیزی که به نظر من اهمیت دارد این است که بعد از گذشت نزدیک به شش دهه از پرواز گاگارین به فضا، بشریت در عرصه پروازهای فضایی سرنشین‌دار چه دستاوردهایی داشته و آینده به کدام سو می‌رود؟

از زمان پرواز گاگارین تا امروز بیش از ۵۵۰ نفر این شانس را داشته‌اند به فضا سفر کنند که بعضی از آنها چند بار سفر به فضا را تجربه کرده‌اند. ۱۲ نفر از این فضانوردان هم توانستند بین سال‌های ۱۳۴۸ تا ۱۳۵۱ روی ماه فرود بیایند. در حقیقت ماه در فاصله حدود ۳۸۴ هزار کیلومتری از زمین، دورترین جایی است که انسان توانسته سفر کند. متاسفانه در جریان پروازهای فضایی، ۲۱ نفر هم جان خود را تا امروز از دست داده‌اند.

اما طی یک دهه گذشته، صنعت فضانوردی جهان در حال پوست‌اندازی است. از یک طرف سازمان‌های فضایی روسیه، آمریکا و چین در فکر تسخیر مجدد ماه و بازگشت به آنجا هستند. از طرفی همین سازمان‌ها به طور عملیاتی و جدی برنامه‌هایی را برای اعزام انسان به مریخ دنبال می‌کنند. به نظر می‌رسد در این میان عزم سازمان فضایی آمریکا جدی‌تر از بقیه باشد.

در کنار تمام این سازمان‌های دولتی، شرکت‌های فضایی خصوصی را نیز باید قدرت‌های نوظهور فضایی جهان بدانیم؛ مثلا شرکت اسپیس ایکس که طرح جاه‌طلبانه‌ای برای مهاجرت انسان به مریخ را دنبال می‌کند. همچنین شرکت بیگلو که به دنبال ایجاد نخستین هتل‌های فضایی در مدار زمین و ماه طی یک دهه آینده است. در همین بین شرکتی مانند ویرجین گلکتیک هم آخرین مراحل آماده‌سازی فضاپیمای خود را برای اعزام گردشگران به فضا پشت سر می‌گذارد.

به نظر می‌رسد در آینده نزدیک علاوه بر اعزام فضانوردان حرفه‌ای به فضا برای انجام تحقیقات علمی، شاهد پرواز شهروندان معمولی تحت عنوان گردشگران فضایی نیز به فضا باشیم. حال باید ببینیم راهی که حدود شش دهه قبل گاگارین و همدوره‌ای‌های او برای سفرهای فضایی باز کرده‌اند تا کجا ادامه دارد؟ آیا روزی سفرهای فضایی، همانند سفر با هواپیما عادی و روزمره خواهد شد؟

ممکن است کهکشان راه شیری در حال بزرگتر شدن باشد

ممکن است کهکشان راه شیری در حال بزرگتر شدن باشد

ممکن است کهکشان راه شیری در حال بزرگتر شدن باشد

اگر به‌ دلیل اضافه وزن ناشی از تعطیلات احساس بدی دارید، ناراحت نباشید! کهکشان ما هم احتمالا در حال بزرگتر شدن است. پژوهشگران با مشاهده سایر کهکشان‌های مارپیچی متوجه شدند که این کهکشان‌ها تمایل به انبساط به میزان ۵۰۰ متر در هر ثانیه دارند.

این پژوهش بر شکل‌گیری ستاره‌ها در لبه کهکشان تمرکز دارد. پس از اینکه ستاره‌های جدید از ابرهای گازی غول پیکر متولد می‌شوند، به آرامی از هم فاصله می‌گیرند و کهکشان را ذره ذره بزرگ‌تر می‌کنند. این موضوع برای راه شیری هم پیش‌بینی شده است، اما از آن جایی که ما درون آن هستیم، واقعا نمی‌توانیم این انبساط را مشاهده کنیم. این یافته‌ها را نویسنده اصلی کریستینا مارتینز لومبیلا (Cristina Martínez-Lombilla) در گردهمایی هفته اروپایی علوم نجوم و فضا (European Week of Astronomy and Space Science) که ۱۴ تا ۱۷ فروردین در لیورپول برگزار شد، ارائه داده است.

گروه از فهرست جامع کهکشانی مربوط به پروژه بررسی دیجیتال آسمان اسلون (Sloan Digital Sky Survey) استفاده کرد و آن را با مشاهدات تلسکوپ فضایی فرابنفش گلکس (GALEX ) و تلسکوپ فضایی فروسرخ اسپیتزر (Spitzer) ادغام کرد. آن‌ها حرکت ستاره‌ها را در لبه کهکشان‌های مشابه راه شیری اندازه گرفتند و به کمک به این مشاهدات، توانستند میزان انبساط راه شیری را تخمین بزنند.

مارتینز لومبیلا که دانشجوی دکتری در موسسه استروفیزیکا دو کاناریاست (Instituto de Astrofísica de Canarias)، در بیانیه‌ای گفت: «راه شیری بسیار بزرگ است اما کار ما نشان می‌دهد که حداقل بخش مرئی آن با تشکیل ستاره‌ها در حومه کهکشان، به آرامی در حال گسترش است. این انبساط سریع نخواهد بود، اما اگر می‌توانستید به آینده سفر کنید و به کهکشانمان در سه میلیارد سال دیگر نگاه کنید، از آن چه امروز هست پنج درصد بزرگتر خواهد بود.»

 این برآورد پیامدهای مهمی برای شکل راه شیری دارد. همانطور که اشاره کردیم، درک ما از شکل کهکشانمان به دلیل قرار داشتنمان در آن محدود است. راه شیری صفحه تختی است به قطر صد هزار سال نوری که در مرکز برآمدگی دارد. این صفحه تخت محل بازوهای مارپیچی است که پر از گاز و ستاره‌های جوان هستند. این برآمدگی میله‌ای شکل است و با ستاره‌های بسیار مسن‌تری پر شده است که تصور می‌شود بین ۷ تا ۱۱ میلیارد سال پیش تشکیل شده باشند. خورشید ما در یکی از بازوهای مارپیچی قرار گرفته است که حدود ۲۷ هزار سال نوری از مرکز راه شیری فاصله دارد.

سری دوم کاتالوگ تلسکوپ فضایی گایا ۵ اردیبهشت منتشر می‌شود

سری دوم کاتالوگ تلسکوپ فضایی گایا ۵ اردیبهشت منتشر می‌شود

سری دوم کاتالوگ تلسکوپ فضایی گایا ۵ اردیبهشت منتشر می‌شود

سری دوم داده‌های تلسکوپ گایا قرار است ۵ اردیبهشت ۱۳۹۷/ ۲۵ آوریل ۲۰۱۸ منتشر شود و جزئیات بیشتری از اجرام در اختیار منجمان قرار دهد. داده‌های جمع‌آوری شدۀ تلسکوپ گایا در طول پنج سال به‌تدریج منتشر می‌شود و هر بار در انتشار داده‌هاDR)  سرواژۀ(DataRelease  جزئیات بیشتری از ویژگی اجرامِ هدف‌گذاری شده به دست می‌آید. انتشار داده‌ها برای نخستین‌بار (DR1) در ۲۴شهریور ۱۳۹۵/ ۱۴سپتامبر ۲۰۱۶صورت گرفت و از این طریق نقشه‌ای سه‌بعدی و دقیق از یک میلیاردستارۀ کهکشان راه شیری به دست آمد.

داده‌های سری جدید (DR2) در مدت ۲۲ ماه (۶۶۸ روز) جمع‌آوری شده‌ است؛ به همین علت، سری دوم به مراتب با جزئیات و دقت بالاتری نسبت به نخستین انتشار داده‌ها خواهد بود. شایان ذکر است، سری نخست داده‌ها در مدت ۱۴ ماه گردآوری شده بود. به‌این‌ترتیب، در سری دوم حرکت سه‌بعدی ستاره‌ها با دقت بالاتری اندازه‌گیری خواهد شد و قدرت تفکیک نیز افزایش خواهد یافت. این موضوع، به‌ صورت تخصصی، امکان بررسی اجرام موردنظرِ منجمان را با اطلاعات بیشتری فراهم خواهد کرد.

ثبت تصویری از حلقه اینشتین در اطراف یک عدسی‌ کیهانی

ثبت تصویری از حلقه اینشتین در اطراف یک عدسی‌ کیهانی

ثبت تصویری از حلقه اینشتین در اطراف یک عدسی‌ کیهانی

این تصویر پر از کهکشان است! چشمان تیزبین می‌تواند کهکشان‌های بیضوی و مارپیچی دیدنی را در آن بیابد که با سمت‌گیری‌های گوناگون قابل مشاهده‌اند: برخی کهکشان‌ها از لبه دیده می‌شوند و برخی قرص کامل و بازوهای مارپیچی با شکوهشان به وضوح مشخص است. اکثریت قریب به اتفاق لکه‌ها در این تصویر کهکشان هستند. جرم درخشان مرکز تصویر با نام SDSSJ0146-0929، یک خوشه کهکشانی است، مجموعه عظیمی از صدها کهکشان که با نیروی گرانش گویی در قل و زنجیر شده و کنارهم مانده‌اند.

جرم این خوشه کهکشانی آن‌قدر بزرگ است که می‌تواند فضازمان را به شدت خم و منحنی‌‌های عجیب و غریبی ایجاد ‌کند که تقریبا به شکل دایره‌ای خوشه را در بر گرفته‌اند. این قوس‌های باشکوه نمونه‌هایی از یک پدیده کیهانی به نام حلقه انیشتین هستند. حلقه نورانی زمانی ایجاد می‌شود که نور از اجرام دور مانند کهکشان‌ها از کنار جرمی بسیار عظیم و سنگین مانند این خوشه کهکشان می‌گذرد. در این تصویر، نور از یک کهکشان پس  زمینه به این خوشه کهکشانی می‌رسد و گرانش خوشه سبب می‌شود نور منحرف شود و از مسیرهای مختلف به زمین برسد؛ در نتیجه ما چندین تصویر از یک کهکشان را مشاهده می‌کنیم. این «عدسی‌های گرانشی» دقیقا همانند عدسی‌های اپتیکی سبب بزرگنمایی تصاویر کهکشان‌های پس‌زمینه می‌شوند.